Top 10 Zappa songs

"Frank Zappa's genialiteit willen vangen in 10 songs" How stupid can you be?

Waarom een top 10?

Ok, iedere Zappa-liefhebber gaat me voor gek verklaren. Hoe haal ik het in mijn hoofd om een top 10 te maken van Zappa songs. Dat is alleen al niet te doen gezien mans oeuvre, maar het druist ook in tegen alles waar Frank voor stond. Hij was wars van hitlijsten, het in hokjes, lijstjes, kaders willen plaatsen van muziek. En toch ga ik hier aangeven wat mijn favoriete tracks zijn. En slechts 10, want ja, "dat is normaal". Meer 'vloeken' dan dit is niet mogelijk volgens mij. Nou ja, laat ik dan op z'n minst hopen dat ik mensen aanspoor, enthousiasmeer om naar deze nummers van Zappa te gaan luisteren. Want dat is wat ik eigenlijk wil: mijn passie voor Zappa overbrengen.

10. Son of Mr. Green Genes

Son of Mr. Green Genes is een instrumentaal nummer uit 1969 dat verscheen op het album Hot Rats. Het is altijd gissen waar de titel van een instrumentaal nummer vandaan komt. In dit geval scheelt het als je het oudere werk van Frank Zappa & The Mothers of Invention ook kent. Op Uncle Meat uit hetzelfde jaar staat het nummer Mr. Green Genes. Een langzaam en stevig nummer met zeer vreemde teksten over groenten. Een onderwerp dat Frank al eerder bij de kop had in nummers als The Duke of Prunes en Call Any Vegetable. En dan is er nog het tweede element dat je moet weten van Frank. Hij hield van goedkope, ronduit 'slecht' geproduceerde horror monstermovies. Blijkbaar zat in dat soort films vaak het element van een terugkerend monster, en vaak een "son of...". De eerste keer dat Frank dat element toepaste was in het nummer The Return of the Son of Monster Magnet van het album Freak Out! uit 1966. Frank heeft "son of..." daarna herhaaldelijk toegepast, zowel in album- als in songtitels. Denk bijvoorbeeld aan Return of of the Son of Shut up 'n Play Yer Guitar, zowel song- als albumtitel. En nu dus ook bij Son of Mr. Green Genes.1

Het nummer Son of Mr. Green Genes bouwt dus voort op zijn voorganger Mr. Green Genes. De originele melodielijn bleef bewaard, maar het is duidelijk dat het geheel veel meer jazz bevat. Het nummer duurt in totaal 8 min. en 58 sec. Er is veel ruimte voor jazzimprovisaties. Overigens vormt het hele album Hot Rats een stijlbreuk met z'n vorige werk. Het was het eerste album nadat de klassieke bezetting van The Mothers of Invention was opgeheven. Alleen Ian Underwood was gebleven. Frank greep dit aan om een jazzrock / fusion album te maken, waarbij er veel ruimte was voor ongewone instrumenten in de pop/rock zoals violen en blaasinstrumenten als een klarinet en fluit. Zelf laat Frank goed horen wat een geweldige gitarist hij eigenlijk was. Dit wordt wel eens onderbelicht omdat hij in de loop van z'n leven veel goede gitaristen om zich heen had verzameld zoals Adrian Belew en Steve Vai. Maar hij was zelf ook meesterlijk. De muzikanten die op Son of Mr. Green Genes meespelen zijn: - Frank Zappa - gitaar, percussie, bas
- Ian Underwood - orgel, klarinet, fluit, piano, saxofoon
- Max Bennett - bas
- Paul Humphrey - drums

Ik heb Son of Mr. Green Genes in mijn top 10 van Zappa songs opgenomen, omdat ik ontzettend dol ben op technisch begaafde muziek. Ik houd van progressive rock, symfonische rock en jazzrock. Met het gehele album Hot Rats kom ik al erg aan m'n trekken wat betreft de technische begaafde muziek die erop te horen is. Ik houd van die jazzrock / fusion. Vrijwel alle nummers zijn geweldig, maar Son of Mr. Green Genes springt er samen met Peaches en Regalia uit. Het is de combinatie van de herkenbare melodielijn die je zo nu en dan hoort en de geweldige technische solos die tussendoor worden gespeeld, die samen maken dat het een geweldig nummer is. 9 Minuten genieten geblazen!

9. Watermelon in Easter Hay

Frank Zappa's zoon Dweezil roemde de gitaarsolo van z'n vader in het nummer Watermelon in Easter Hay. Volgens hem de beste solo die Frank ooit speelde! Frank zelf was ook trots op dit nummer. Hij noemde het in ieder geval de beste track van het album Joe's Garage: acts I, II & III. Ook onder de fans van Zappa wordt het nummer erg gewaardeerd. Het wordt zeker gezien als één van z'n signatuursongs. Het is ook vooral dankzij de gitaarsolo dat ik het nummer tot m'n favorieten reken.

Watermelon in Easter Hay staat op Joe's Garage: Act III uit 1979. Van Joe's Garage verschenen er in 1979 op vinyl 2 delen: Act I en later de dubbelelpee Act II&III. Het is een satirische rock opera. Alle nummers volgen elkaar sequentieel op en staan in het teken van het verhaal van Joe, een gewone jongen die gitaar wil spelen en zich simpelweg wil vermaken. Hij wil dat echter doen in een totalitaire staat waarin muziek bij wet verboden is om de bevolking te kunnen controleren en reguleren. Het verhaal wordt verteld door een medewerker van de totalitaire staat die zichzelf de Central Scrutinizer noemt. In het openingsstuk legt hij uit waarom er wetten komen die muziek aan banden moeten leggen. "Our criminal institutions are full of little creeps like you who do wrong things . . . and many of them were driven to these crimes by a horrible force called MUSIC! Our studies have shown that this horrible force is so dangerous to society at large that laws are being drawn up at this very moment to stop it forever! Zie voor meer informatie over Joe's Garage ook mijn artikel Vrijheid van artistieke expressie, waarbij de vrijheid van artistieke expressie van Frank Zappa is geanalyseerd aan de hand van het album Joe's Garage.

De gitaarsolo van Watermelon in Easter Hay is opgenomen in een 9/4 maat. Bovendien is deze solo één van de weinige (misschien zelfs de enige) die synchroon is opgenomen. De andere solo's kennen overdubs van oudere live-opnamen. De titel van het nummer zou afkomstig zijn van een uitspraak van Frank terwijl hij het album opnam: "Playing a guitar solo with this band is like trying to grow watermelon in Easter hay". Een ongetwijfeld lastige klus. Met z'n 9:09 minuten is het nummer een heerlijk lang uitgesponnen track en vormt het het slotstuk van het album samen met A Little Green Rosetta.2 Ook al is het een instrumentaal nummer, aan het begin van de track horen we de verteller van het verhaal, de Central Scrutinizer. Joe zou zich terugtrekken naar z'n kamer om stilletjes z'n laatste ingebeelde gitaarsolo te dromen. De criminalisering van muziek heeft z'n effect gehad. Na de vrijlating van Joe durft hij alleen nog maar denkbeeldig muziek te maken. Uiteindelijk geeft hij zelfs volledig de muziek op. Maar gelukkig voor ons als luisteraars horen we Frank noot voor noot de ingebeelde solo van Joe spelen. Dat hadden we toch niet willen missen!

This is the central scrutinizer...Joe has just worked himself into an
imaginary frenzy during the fade- out of his imaginary song...He begins
to feel depressed now. He knows the end is near. He has realized at last
that imaginary guitar notes and imaginary vocals exist only in the
imagination of The Imaginer...and... ultimately, who gives a fuck anyway...
So...So... Excuse me...So...Who gives a fuck anyway? So he goes back to
his ugly little room and quietly dreams his last imaginary guitar solo...

8. Trouble Every Day

In de jaren zestig kende Amerika nog een hele sterke rassenscheiding, waarbij de Afro-Amerikaanse bevolking, maar ook de latino's, minder rechten bezaten dan de blanke bevolking en op allerlei vlakken gediscrimineerd werden. Tegelijkertijd werd de woede over deze segregatie en ongelijkheid sterker en sterker en leidde het de emancipatie-beweging van de Afro-Amerikaanse bevolking in. Dit ging vanaf medio jaren zestig steeds vaker gepaard met uitbraken van rassenrellen. Zo vonden tussen 11 en 17 augustus 1965 rellen plaats in de wijk Watts van de stad Los Angeles. Bij de rellen vielen 34 doden, raakten 1032 mensen gewond, en werden in totaal 3438 mensen gearresteerd. De totale schade bedroeg 40 miljoen dollar (alhoewel ook cijfers van 200 miljoen dollar genoemd worden). Meer dan 30.000 Afro-Amerikanen namen deel aan de rellen. Daarmee waren dit tot aan de rellen van 1992 de ergste rellen ooit in de geschiedenis van Los Angeles. Frank Zappa keek naar de beelden van de rellen op televisie, terwijl hij zelf in Los Angeles verbleef. Nog tijdens deze rellen schreef hij Trouble Every Day.

Het nummer verscheen op het debuutalbum Freak Out! van The Mothers of Invention in 1966. De tekst is recht voor z'n raap: het is een aanklacht tegen racisme, het geweld, sociale ongelijkheid, en een aanklacht tegen de sensatiebeluste wijze waarop de media omgingen met dit type nieuws. De boodschap is bij dit nummer belangrijker dan de muziek zelf. Het is namelijk een simpele rock track. Een 4/4 maat waarbij de coupletten afgewisseld worden door korte gitaarsolo's, en af en toe een refrein waarin Frank hoopte op het beste. Verder is de mondharmonica, gespeeld door Ray Collins, duidelijk aanwezig. Dit geeft het nummer een beetje blues mee. Als laatste valt op dat Frank zelf de vocalen voor z'n rekening nam. Iets wat hij niet vaak deed in de beginjaren van de Mothers. Leuk feitje: producer Tom Wilson van MGM Records hoorde Trouble Every Day als enige nummer van de band, waarop hij meteen al besloot ze een platendeal aan te bieden. Hij zou daarop Freak Out! produceren.

Het bijzondere aan Trouble Every Day is, is dat het de tand des tijds doorstaan heeft. Frank heeft het nummer gedurende zijn carrière meerdere reïncarnaties gegeven. Het nummer kreeg in latere edities de titel More Trouble Every Day. Belangrijk aspect daarbij was een muzikale en een tekstuele aanpassing. Qua muziek werd het nummer iets langzamer gespeeld waardoor het nog meer blues kreeg. Vaak werden er blazers aan toegevoegd en in sommige versies horen we een uitgebreide elektrische gitaarsolo. Qua tekst werd het nummer aangepast aan de actualiteit, want anders zou Frank het nummer in latere jaren niet meer gespeeld hebben. In de versie van 1974 zijn er vooral coupletten geschrapt. Maar de grootste tekstuele aanpassing is te horen in de zogenaamde Swaggart version die op The Best Band You Never Heard in Your Life staat. De originele tekst had als protestsongs juist zijn kracht in de tijd waarin de rassenrellen speelden. In de jaren zeventig of jaren tachtig zou de boodschap van de originele tekst aan kracht hebben ingeboet. Het nummer verscheen in totaal op 5 officiële releases: Freak Out!, Roxy & Elsewhere, Does Humor Belong in Music?, The Best Band You Never Heard in Your Life en You Can't Do That On Stage Anymore, Vol. 5.3

Ik vind Trouble Every Day een geweldig nummer vanwege de originele tekst. Ik houd van scherpe observaties in tracks die maatschappij-kritisch zijn en een goede afspiegeling zijn van de tijdsgeest. En dat is precies wat dit nummer is. De tekst is messcherp, en snijdt een pijnlijke episode aan in de geschiedenis van Amerika. En ja, als je 6 dagen lang naar beelden van rellen kijkt op televisie, kun je inderdaad stellen dat er sprake is van "trouble every day". In het nummer jaagt Frank er op een redelijk hoog tempo een enorme lap tekst uit. De tekst is goed te verstaan en te volgen, maar neem vooral de moeite om de tekst erbij te pakken om alles goed in je op te nemen. De passage waarin Frank stelt dat hij niet zwart is, maar dat hij maar al te vaak momenten heeft waarop hij wenste niet blank te zijn, doet me erg denken aan een andere krachtige protestsong: Hurricane van Bob Dylan. Dylan zegt in dit nummer dat hij zich als blanke Amerikaan schaamde te leven in een land waarin rechtspraak slechts een 'spelletje' is. Ik kan mij dit gevoel goed inbeelden. De versie die als More Trouble Every Day verscheen op het live-album Roxy & Elsewehere uit 1974 is wat mij betreft ook erg de moeite waard. Deze versie heeft vooral een geweldige gitaarsolo.

7. Who Are The Brain Police?

Het volgende nummer in mijn top 10 is ook afkomstig van het debuutalbum Freak Out! uit 1966. Sterker nog, Who Are The Brain Police? vormde zelfs het B-kantje van Trouble Every Day, het nummer dat bij mij op plek 8 staat. Who Are The Brain Police? is een uiterst merkwaardig nummer. Een zeer experimenteel, psychedelisch vreemd nummer. Ik vind de omschrijving van François Couture van Allmusic.com treffend: het is "creepy". Dat gevoel komt door het refrein waarbij zombie-achtige stemmen een langzame wals-melodie ondersteunen. De teksten verwijzen naar smeltend plastic en chroom en herhaaldelijk wordt de vraag gesteld "wie zijn de hersenpolitie?"
What will you do if the people you knew
Were the plastic that melted,
And the chromium too?
WHO ARE THE BRAIN POLICE?

Waar gaat het nummer dan over? In een interview uit 1988 zei Frank Zappa er zelf het volgende over: "A lot of people police their own brains. They're like citizen soldiers, so to speak. I've seen people who will willingly arrest, try and punish their own brains. Now that's really sad. That's vigilante brain policism. It's not even official, it's like self-imposed. [...] It's hard to pin it down to one central agency when you realize that so many people are willing to do it to themselves. I mean, the people who want to become amateur brain police, their numbers grow every day - people who say to themselves, 'I couldn't possibly consider that', and then spank themselves for even getting that far. So, you don't even need to blame it on a central brain police agency. You've got plenty of people who willingly subject themselves to this self-mutilation."4 Frank haalde in Who Are The Brain Police? uit naar het kuddevolk, naar de zogenaamde plastic people. Nepmensen. Mensen die niet in staat zijn voor zichzelf na te denken, maar klakkeloos 'bevelen' opvolgen. Mensen die doen 'wat hoort', wat normaal gedrag geacht te zijn. Met deze mensen had Frank Zappa (zelf een vrije geest) helemaal niets op. Dus als je niet kritisch bent, geen vragen stelt bij hoe de samenleving, de politiek opereert, dan ben je dus je eigen hersenpolitie!

Het idee achter Who Are The Brain Police?, dat de doorsnee-burgers hun eigen hersenpolitie zijn, vind ik geestig. Dat draagt bij aan de charme van het nummer. Maar wat het nummer vooral geweldig maakt is dat zombie-achtige opgedreunde "Who Are The Brain Police?". Ik kan het niet helpen, maar iedere keer als ik het nummer hoor, zing ik die vraag tot grote ergernis van m'n gezin herhaaldelijk na. Misschien omdat het eigenlijk geen zingen is, en ik zelf ook niet goed kan zingen, dat dit zo goed bij me past. Wie weet. Maar feit is, dat het nummer niet meer uit m'n brein gaat. Geen hersenpolitie die dat kan voorkomen.

6. Echidna's Arf (Of You)

Echidna's Arf (Of You) is een uiterst complex instrumentaal lied. Het nummer vraagt veel van de muzikanten. Zij moeten hun instrumenten tot in perfectie beheersen, willen ze dit nummer van Frank Zappa kunnen spelen. Ik ben zelf geen muzikant, maar zoveel weet ik wel. Dit nummer spelen is geen sinecure. Dit instrumentale nummer werd uitgevoerd door de 1973-1974 band. Het nummer maakte deel uit van een reeks nummers die ze altijd in dezelfde volgorde live speelden. Dat waren Village Of The Sun, Echidna's Arf (Of You) en Don't You Ever Wash That Thing. Het nummer verscheen voor het eerst op de liveplaat Roxy & Elsewhere dat in 1974 uitkwam. Een 'echidna' is trouwens een mierenegel. De hond en zijn geblaf ("arf") is als terugkerende grap vaste prik in de catalogus van Zappa. François Couture, die vrij veel nummers van Frank Zapppa heeft geduid op Allmusic.com, zegt heel eerlijk dat het aan ieders fantasie is om te bedenken waar de titel op slaat.5 Ikzelf heb werkelijk geen idee. Het helpt dan ook niet dat het nummer zelf de instrumenTAAL spreekt.

In de bespreking van Son of Mr. Green Genes gaf ik al aan, dat ik een groot liefhebber ben van complexere muziek zoals jazzrock en progressive rock. En in dat straatje past Echidna's Arf (Of You) helemaal. De band waar Frank mee tourde in 1973-1974 bestond uit begenadigde artiesten. Neem als voorbeeld toetsenist George Duke. Hij speelt een onwaarschijnlijke partij. Later zou hij zijn eigen versie van dit nummer opnemen. Nog iets sneller gespeeld als het origineel. En één van mijn favoriete muzikanten uit de bands van Frank: Ruth Underwood. Zij speelt afwisselend vibrafoon, xylofoon, marimba en percussie. Niet de meest spannende instrumenten, maar als je ze zo goed kunt bespelen, dan past het uitstekend bij Franks complexe muziek. Ik geniet er iedere keer weer van. Luisteren is geloven in dit verband. Want hoe omschrijf je wat je hoort? In zijn algemeenheid hoor je complexe melodielijnen, sterk afwisselende tempo's en snelle actie van alle muzikanten, vaak gespeeld in harmonie.

5. Peaches en Regalia

Wat is de meest herkenbare tune van Frank Zappa, en velen zullen antwoorden Peaches en Regalia. Als de drum fill start weet iedere Zappa liefhebber meteen welk nummer is begonnen. Wat zich dan openbaart is een maf en opgewekt nummer. Peaches en Regalia is de openingstrack van het album Hot Rats uit 1969. Zoals al eerder gemeld, is dit album een geheel instrumentaal jazzrock album, met uitzondering van de vocale bijdrage van Captain Beefheart op Willie The Pimp. Een tweede versie van Peaches verscheen op het live-album Fillmore East, June 1971, waarbij de ex-Turtles Howard Kaylan en Mark Volman een woordeloze vocale bijdrage leverden. Een derde versie verscheen op Tinseltown Rebellion uit 1981. Daar heet het nummer Peaches III, en valt vooral het keyboardspel van Tommy Mars op. Maar de beste en bekendste versie is toch de eerste, afkomstig van Hot Rats. Vooor Zappa was het ook een live-favoriet. Het maakte deel uit van zijn setlists in 1971, van 1976 tot 1980 en later tijdens de tour van 1988. Een cover door Zappa Plays Zappa (het project van Franks zoon Dweezil om zijn vaders muziek onder de aandacht van een nieuwe, jongere generatie te brengen) won een Grammy Award voor Beste Rock Instrumentale Uitvoering in februari 2009. De volgende muzikanten leverden hun bijdrage aan het nummer:
Frank Zappa — guitaar, octaafbas, percussie
Ian Underwood — keyboard, fluit, saxofoon, clarinet
Shuggie Otis — bas
Ron Selico — drums
6

Ik ben dol op Peaches en Regalia. Het is zo'n vrolijk en opgewekt nummer. Je kunt niet anders dan je goed gaan voelen bij het beluisteren van dit nummer. Dat goede, opgewekte gevoel blijft hangen, lang nadat het lied voorbij is. Goede vrienden van mij kozen dit nummer als hun intredelied toen ze in het huwelijk traden. Alleen daarom heeft dit nummer voor mij al een belangrijke emotionele waarde. Ik moet vaak aan hun denken als ik het nummer hoor. Maar het is ook een ongewoon nummer. Het is allesbehalve een gewone compositie. De combi van saxofoon en octaafbas gespeeld over een strakke ritmelaag, het versnelde keyboard intermezzo en de toevoeging van een fluit. Tsja, kom daar maar eens om tegenwoordig.

4. Florentine Pogen

Florentine Pogen is afkomstig van One Size Fits All, het laatste album dat werd uitgebracht onder de naam The Mothers of Invention. Het album dateert van 1975. Het verscheen kort na het live-album Roxy & Elsewhere en bevat derhalve materiaal dat gespeeld werd tijdens de 1973-1974 tour. Veel van dit materiaal werd overigens opnieuw opgenomen in de studio. De band was wel hetzelfde gebleven: George Duke, Napoleon Murphy Brock, Chester Thompson, Tom Fowler en Ruth Underwood. Johnny "Guitar" Watson overdubde enkele vocalen en Captain Beefheart (genoemd onder alias Bloodshot Rollin' Red) speelde enkele mondharmonica gedeeltes in. One Size Fits All behoort tot de meest toegankelijke albums van Zappa en is derhalve een aanrader voor mensen die geïnteresseerd zijn in zijn muziek maar nog niet veel kennen. Het album biedt een mooie mix tussen enkele prog rock nummers en standaard rock. Bij de prog rock moet je denken aan tracks als Inca Roads, Andy en het nummer dat hier centraal staat Florentine Pogen. (zie voor meer info over One Size Fits All mijn bespreking van het concert van Zappa Plays Zappa in TivoliVredenburg, dat geheel in het teken stond van dit album)

Klaarblijkelijk staat "Florentine Pogen" voor koekjes. Pågens, een Zweedse bakkerij, had een filiaal in Californië, Pogen genaamd. Zij verkochten daar koekjes onder de naam Tosca pågar. Frank maakte van deze Zweedse naam uiteindelijk Florentine Pogen. Wat die koekjes verder voor betekenis hadden voor de rest van het verhaal, is niemand duidelijk. Want wat maak je van de openingszin "She was the daughter of a wealthy/Florentine Pogen"? Maar goed, de naam doet ook een beetje aan alsof we te maken hebben met een adellijk type, Italiaanse adel welteverstaan. Want Tosca staat uiteraard voor Toscane, een streek in Italië, en Florence waar Florentine op gebaseerd lijkt is een stad in diezelfde streek. De rest van de tekst lijkt ook te gaan over een jong, verwend, verwaand, rijk meisje "a debutante daisy/With a color-note organ". In z'n algemeenheid gaat de tekst eigenlijk nergens over. Maar ik moet wel zeggen dat de teksten lekker klinken uit de mond van Napoleon Murphy Brock. Verder horen we nog aanvullende vocalen van Johnny "Guitar" Watson. Aan het einde van het nummer zitten er nog wat inside jokes van de band. Want de "Chester's go-rilla" komt ook al voor in het nummer Inca Roads als de "booger-bear". Waarschijnlijk slaat het op een groupie van inmense proporties die het voorzien had op drummer Chester Thompson.7

De openingszin van Florentine Pogen komt al zo mooi gezongen uit de strot van Murphy Brock dat de toon al gezet is. Het volgt de melodie van de muziek op een fantastische wijze. Verder is het nummer een knap staaltje progressive rock. Toch één van mijn favoriete muziekstromingen. En het mooie is, de bandsamenstelling is vrijwel vergelijkbaar met de band van 1973-1974, die ook te horen is op Roxy & Elsewhere. Eén van de meest begenadigde bezettingen van Franks bands ooit. En dat hoor je in Florentine Pogen, want dit is wederom geen simpel nummer. Geniet ook hier van het samenspel van al deze geweldige muzikanten, met een hoofdrol voor Napoleon Murphy Brock wat mij betreft.

3. Flakes

Het nummer Flakes is afkomstig van het album Sheik Yerbouti uit 1979. Lees alles over dit album bij het onderdeel albumklassiekers. In het tweede nummer Flakes worden twee grote artiesten geïmiteerd. Dat zijn Bob Dylan en Mick Jagger. Het nummer gaat over beunhazen die in plaats van goed werk te leveren juist broddelwerk leveren, maar er wel adsurde rekeningen voor durven in te dienen. "'N'they didn't do nothin' / But they charged me double for Sunday / You know, no matter what you do / They gonna cheat 'n' rob you / Then they'll send you a bill / That'll get your senses reelin' / And if you do not pay / They got computer collectors / That'll get you so crazy / Til your head'll go through th' ceilin' / Yes it will!" Bob Dylan, hier perfect nagedaan door gitarist Adrian Belew, beklaagt zich over deze 'flakes'. Een klus dat geklaard zou zijn op vrijdag vergt nog het gehele weekend. En het ergste van alles: ze vragen het dubbele tarief omdat ze moeten werken op zondag. Tussendoor hoor je het voor Dylan zo kenmerkende geluid van een mondharmonica. Om je te bescheuren, zo geestig. En alsof Dylan zo nog niet voldoede te kakken is gezet, vraagt Frank hem tussendoor "wanna buy some mandies, Bob?" Zappa, van wie bekend is dat hij uitgesproken anti-drugs is, zet zo Bob Dylan neer als notoire drugsgebruiker. Mandies staat voor Mandrax, een populaire Britse drugs, waarvan bekend was dat Bob ze zo nu en dan innam. Wat dat aangaat, komt Mick Jagger er aanzienlijk beter van af. Hem hoor je meerdere keren aftellen: 'one, two, three, four". Maar het is onmiskenbaar Jagger die hier geïmiteerd wordt. Maar behalve dat Flakes twee geweldige imitaties bevat, is het een wonderschoon nummer. Een geweldig komische tekst, hilarische imitaties en fantastisch muzikaal samenspel. Een terechte top drie notering.8

2. Sofa No. 2

Het nummer dat op de 2e plek staat heeft heel toepasselijk ook nummer 2 in de titel. Bedankt Frank! Je maakte het mij hiermee zoveel makkelijker kiezen. Sofa No. 2 is afkomstig van het album One Size Fits All uit 1975, het laatste album onder de naam The Mothers of Invention. Het grappige aan de titel van dat album is, is dat als je de initialen OSFA anders rangschikt, je SOFA krijgt. Tevens is op de albumhoes een levensgrote sofa afgebeeld. Oorspronkelijk werd Sofa alleen tijdens concerten uitgevoerd. Het maakte vaak deel uit van een grotere compositie rondom Flo (Mark Volman) en Eddie (Howard Kaylan), waarbij Flo zich voordeed als sofa. Dit waren de jaren 1970 en 1971, toen ze deeluitmaakten van The Mothers of Invention. Op One Size Fits All verscheen Sofa voor het eerst op een album. Het staat er in een instrumentale versie en een gezongen versie op (resp. Sofa No. 1 en Sofa No. 2). Sofa No. 1, maar nu Sofa genoemd, verscheen ook op het live album uit 1976 Zappa in New York. Op het album You Can't Do That on Stage Anymore, Vol. 1, staat Sofa #1 er als de versie met vocalen op en is Sofa #2 de instrumentale. De gezongen versie bevat teksten die in het Engels en in het Duits zijn gezongen. Het scheen dat Frank een fascinatie voor Duitsers en hun Duitse taal had. Deze fascinatie kwam hoogstwaarschijnlijk door het touren door Europa. De Engelse stukken gaan over verscheidene natuurverschijnselen zoals de hemel, het water en de wolken. De Duitse gedeeltes gaan in op alle zaken die je vaak in en rondom een sofa aantreft: verloren kleingeld in de naden, een beetje vuiligheid op de stof, damasten biezen, ritsen, etc. "I am the heaven / I am the water / Ich bin der Dreck unter deinen Walzen / (Oh no, whip it on me, honey!) / Ich bin dein geheimer Schmutz / Und verlorenes Metallgeld (Metallgeld) / Ich bin deine Ritze / Ich bin deine Ritze und Schlitze". Uiteindelijk sluit de tekst af met een ietwat spiritueel gedeelte. Ik ben alle dagen en nachten. Ik ben hier en jij bent mijn sofa. Maar of het nou iets positiefs is? Ik ben hier en jij bent mijn gebruiksvoorwerp? Ik weet niet zeker of er sprake is van een gelijkwaardige relatie.9

Ik heb gekozen voor de gezongen versie van Sofa. Ik vind de zang absoluut van toegevoegde waarde. De instrumentale versie is ook al prachtig van zichzelf, maar de zang geeft het bijna iets Wagneriaans. De hele opbouw van het nummer is zo melodieus dat ik zelf altijd aan een klassiek werk moet denken a la Mozart of Beethoven. Daar past een opera-achtige zang als vanzelfsprekend erg goed bij. De versies die op de latere albums staan zijn overigens ook erg goed. Toch blijf ik bij de versie die op One Size Fits All staat.

1. Montana

De absolute nummer 1 onder de Zappa tracks: Montana. Voor mij in ieder geval. Feit is wel dat het ook een favoriet was onder Zappa fans, waardoor het nummer vaak live werd uitgevoerd, vooral gedurende de 1973-1975, 1982, 1984 en 1988 tours. Montana werd uitgebracht op het album Over-Nite Sensation uit 1973. Het bevat achtergrondzang van Tina Turner en The Ikettes, alhoewel ze niet vermeld staan bij de credits op het album. Dit komt vooral omdat Ike Turner het maar helemaal niets vond wat ze deden. Zappa zei hier zelf tegen Barry Miles (biograaf) het volgende over: "It was so difficult, that one part in the middle of the song "Montana", that the three girls rehearsed it for a couple of days. Just that one section. You know the part that goes "I'm pluckin' the ol' dennil floss..."? Right in the middle there. And one of the harmony singers got it first. She came out and sang her part and the other girls had to follow her track. Tina was so pleased that she was able to sing this that she went into the next studio where Ike was working and dragged him into the studio to hear the result of her labour. He listened to the tape and he goes, "What is this shit?" and walked out."

Montana's opbouw is intro-couplet-refrein-solo-middenstuk-couplet-outro. De tekst is erg humoristisch. Het gaat over een persoon die besluit naar de staat Montana af te reizen om er flosdraad te gaan verbouwen. Ik hoef denk ik niemand te vertellen dat dit absurdistisch is. Maar het verhaal gaat vrolijk verder. Alsof we te maken hebben met een moderne western waarbij de stoere cowboy het land verbouwd en onderwijl zijn pony 'Mighty Little' berijdt. Het ideaal van deze cowboy is om ooit een "dental floss tycoon" te worden door de flosdraden te vercommercialiseren. Hahaha. Lekker luchtige tekst.10

Er zijn een aantal redenen waarom ik Montana tot mijn favoriete Zappa track reken. Allereerst houd ik van die absurde teksten. Die cowboy-achtige manier van zingen, het gevoel creëren alsof we echt met een Amerikaanse zuiderling te maken hebben, maar dan toch dat komische, dat absurde in de teksten stoppen. Flosdraad verbouwen. Hoe verzin je het. Ten tweede is dit nummer wederom een knap staaltje vakmanschap. Of het nou de blazersectie is, de percussie, het drumwerk, of het gitaarspel, het is allemaal van een zeer hoog niveau en van een behoorlijke moeilijkheidsgraad. Neem nou als voorbeeld de harmonie die Tina Turner en de Ikettes zongen. Het duurde dagen voordat ze die harmonie onder de knie hadden. Dat kan ik me goed voorstellen. Het is hoog gezongen en er zitten meerdere tempoversnellingen en -vertragingen in. Absurd moeilijk! Maar het geeft het nummer onmiskenbaar iets unieks. Dan hebben we nog de gitaarsolo van Frank zelf. Wat velen niet weten is dat de man naast componist, arrangeur, ook een erg goede gitarist was. En tenslotte de coda. Het tekstgedeelte "Movin' to Montana soon" wordt gezongen door Tina Turner en de Ikettes. Dit gedeelte wordt voortdurend herhaald en opgevolgd door een door Kin Vassy hooggezongen "Yippy-Ty-O-Ty-Ay". Heerlijk. Zelf heb ik nummer nooit live van Frank zelf kunnen horen, maar wel uitgevoerd door Zappa Plays Zappa. Iedere keer weer een feest!

Voetnoten

1 Allmusic.com, 'Mr. Green Genes - The Mothers of Invention. Song review by François Couture' (geraadpleegd 09-04-2016; http://www.allmusic.com/song/mr-green-genes-mt0045236324).

2 Wikipedia, 'Joe's Garage' (geraadpleegd 10-04-2016; https://en.wikipedia.org/wiki/Joe%27s_Garage).

3 Wikipedia, 'Trouble Every Day (song)' (geraadpleegd 12-04-2016; https://en.wikipedia.org/wiki/Trouble_Every_Day_(song)); Songfacts, 'Trouble Every Day by Frank Zappa' (geraadpleegd 12-04-2016; http://www.songfacts.com/detail.php?id=20703 en Allmusic.com, 'Trouble Every Day - The Mothers of Invention, Frank Zappa. Song Review by François Couture' (geraadpleegd 12-04-2016; http://www.allmusic.com/song/trouble-every-day-mt0044284068.

4 Wikipedia, 'Who Are the Brain Police?' (geraadpleegd 15-04-2016; https://en.wikipedia.org/wiki/Who_Are_the_Brain_Police%3F).

5 Allmusic.com, 'Echidna's Arf (Of You) - The Mothers of Invention. Song review by François Couture' (geraadpleegd 15-04-2016; http://www.allmusic.com/song/echidnas-arf-of-you-mt0008943956).

6 Wikipedia, 'Peaches en Regalia' (geraadpleegd 19-04-2016; https://en.wikipedia.org/wiki/Peaches_en_Regalia) en Allmusic.com, 'Peaches en Regalia - The Mothers of Invention, Frank Zappa. Song Review by François Couture' (geraadpleegd 19-04-2016; http://www.allmusic.com/song/peaches-en-regalia-mt0011956224.

7 Allmusic.com, 'Florentine Pogen - The Mothers of Invention. Song review by François Couture' (geraadpleegd 22-04-2016; http://www.allmusic.com/song/florentine-pogen-mt0010981803) en Lucpac.org, ' The Florentine Pogen Cookies' (geraadpleegd 22-04-2016; http://www.lukpac.org/~handmade/patio/misc/pogen.html.

8 Gijs Wilbrink, 'Nummer van de dag. Flakes van Frank Zappa' (geraadpleegd 23-04-2016; http://www.nummervandedag.nl/post/5517699966/flakes-van-frank-zappa/#.VxtjtvmLTIU.

9 Wikipedia, 'Sofa (Frank Zappa song)' (geraadpleegd 23-04-2016; https://en.wikipedia.org/wiki/Sofa_(Frank_Zappa_song)).

10 Wikipedia, 'Montana (Frank Zappa song)' (geraadpleegd 23-04-2016; https://en.wikipedia.org/wiki/Montana_(Frank_Zappa_song)).

Plaats een reactie

U plaatst een reactie als gast U kunt hieronder inloggen