Dweezil Zappa: 50 years of Frank

Een concertbespreking van het optreden in de Metropool te Hengelo van 19 oktober 2017. Vieren van het ruim 50 jarig bestaan van Frank Zappa's muziek door de enige erfgenaam die de naam waardig is

Terwijl ik deze recensie type (de morning after) ben ik net geland. Met beide voetjes op de grond, nadat ik enkele uren heerlijk gezweefd heb in de Zappa-dimensie. Het is een soort wolk waar je niet van wilt terugkeren. Een muzikale high waar je maar geen genoeg van kunt krijgen. Zo heerlijk heb ik genoten van 50 jaar muziek van Frank Zappa in poppodium Metropool te Hengelo. Donderdag 19 oktober 2017 was het namelijk zo ver. Voor de vierde keer zou ik een optreden van Dweezil Zappa en z'n band bijwonen. De laatste keer was ongeveer 2 jaar geleden in TivoliVredenburg toen One Size Fits All (Sofa) integraal werd gespeeld. Ook zo'n heerlijke avond boordevol steengoede muziek. Maar nu stond dus 50 jaar Frank Zappa centraal. Het debuut Freak Out! was in 1966 uitgebracht (tsja, de tour begon in 2016...vandaar). Dat beloofde wat. Het kon niet uitblijven of ik zou pareltjes gaan horen van dat onwaarschijnlijke goede debuut. Nummers die niet vaak, en soms nog helemaal nooit daarvoor tijdens Zappa Plays Zappa-avonden zijn gespeeld. Met drie kameraden stapte ik de concertzaal van Metropool Hengelo binnen. Licht uit, spot aan! Het was tijd voor Zappa magie!

Concertbanner Metropool Hengelo

Zappa Plays Zappa?

Waarom staat er geen Zappa Plays Zappa op het concertaffiche? Vierden we in 2015 tijdens de vorige wereldtournee ook niet meteen het tienjarig bestaan van Zappa Plays Zappa? Waarom daarmee stoppen? Nou, da's een lang verhaal. De korte versie is dat Dweezil niet langer onder die naam mag optreden vanwege een juridisch conflict met de Zappa Family Trust (ZFT). Die stichting, de ZFT, wordt sinds het overlijden van Dweezils moeder Gail (7-10-2015) geleid door broer Ahmet. En dat was het moment waarop het definitief mis ging, de beerput werd geopend en op straat kwam te liggen wat eigenlijk al jaren woekerde toen Gail nog de scepter zwaaide. Maar daarover later meer. Feit is dat deze vete Dweezil er niet van weerhoudt om de muziek van Frank Zappa te spelen. En daarom is de ondertitel van de huidige tour ook Dweezil Zappa Plays The F@%k whatever He Wants! En zo is het maar net! Ongeacht welke zijde je ook kiest in het conflict, het zou toch te absurd voor woorden zijn, dat de enige erfgenaam van Frank die in staat is de muziek eer aan te doen, ervan weerhouden zou worden datgene te doen. Ik bedoel, gaat Ahmet Zappa nu ineens met een band rondtouren om generaties nieuwe muziekliefhebbers in aanraking te brengen met Frank Zappa's muziek (toch het hoofddoel van Dweezil met ZPZ)? Ik dacht het niet. Die heeft het te druk met het verkwanselen van de 'kluis', waarin alle muzikale schatten van Zappa liggen, om er zoveel mogelijk geld aan te verdienen met nieuwe uitgaves op cd, dvd en elpee. Om zo het verlieslijdende, noodlijdende ZFT (en zichzelf) te redden.

Geschiedenis van Dweezil en de huidige situatie

Dweezil Zappa werd op 5 september 1969 in een ziekenhuis in Los Angeles geboren als oudste zoon en kind van Frank en Gail Zappa. Omdat het ziekenhuis waar hij geboren werd, weigerde de naam Dweezil te accepteren, kreeg hij de naam Ian Donald Calvin Euclid Zappa. Toen hij hier als kind achter kwam, heeft hij alsnog zijn naam laten veranderen in Dweezil. Dweezil Zappa pakt onder invloed van zijn vaders muziek al snel de gitaar op en gaat onder meer in de leer bij gitarist en virtuoos Steve Vai, om zijn gitaarspel te perfectioneren. Steve Vai is min of meer ontdekt en grootgemaakt binnen de band van vader Frank. Dweezil over deze gitaarlessen: "Steve made a notebook, which I still have, of scales and exercises and I practiced the stuff from that book at least 5 hours a day." In 1982, toen Dweezil nog maar 12 jaar oud was, stond hij voor het eerst op een groot podium voor veel publiek. Dat was in zijn vaders show in de Hammersmith Odeon in Londen.1 Dweezil ontwikkelt zich als een virtuoze gitarist en ook als componist laat hij zien waartoe hij in staat is. De onconventionele en experimentele nummers en teksten doen sterk aan zijn vader denken. Zijn meest recente werk is Via Zammata' (27 november 2015). Voor dit laatste album heeft hij de financiële middelen, om het album te kunnen opnemen en uitbrengen, bijeen gebracht met een online crowdfunding manier, genaamd Pledge Music. Naast zijn muzikale carrière, heeft Dweezil in een aantal films gespeeld (The Running Man, Pretty In Pink) en televisieprogramma's gepresenteerd (voor onder meer MTV). Hij sprak ook de stem in van Ajax in de animatieserie Duckman.2

Toen Frank Zappa overleed (4 december 1993) was Dweezil een jong volwassen man van 24. In de jaren die volgden raakte Dweezil overtuigd dat er iets moest gebeuren om het werk van zijn vader te eren. Het viel hem op dat er een enorme generatiekloof was. Zijn generatie en de nog jongere generaties kenden de muziek van Frank Zappa niet of nauwelijks. Als ze al eens iets van hem hoorden op de radio, dan waren dat de liedjes Don't Eat the Yellow Snow of Valley Girl (dan hebben we het uiteraard over Amerika, want in Nederland hoor je slechts Dancin' Fool tijdens de Top2000). Geweldige nummers op zichzelf, maar het zette Frank als artiest weg als een eenzijdig artiest die vooral bekend was om zijn grappenmakerij. Om dat beeld bij te stellen wilde Dweezil zowel de bestaande fans als potentiële nieuwe generaties van fans blootstellen aan zijn vaders composities op een manier die hen een gebalanceerd perspectief zouden geven van het gehele oeuvre. Hij wilde de muziek spelen zoals het op bladmuziek stond. Het project Zappa Plays Zappa was geboren. Meer over Zappa Plays Zappa tussen 2004 en eind 2015 lees je in de bespreking van het concert in TivoliVredenburg van 23 oktober 2015: https://muziekmeijer.nl/index.php/zappa/item/zappa-plays-zappa-2015-world-tour3

Anno 2017 is Dweezil nog steeds erg actief binnen de muziekwereld. Momenteel tourt hij in Europa waarbij hij nog steeds z'n vaders muziek speelt. In 2018 staat Australië en Nieuw-Zeeland op de kalender. Ook speelt hij regelmatig met een Jimi Hendrix tribute tour mee. Aan dit project doen allerlei topgitaristen mee en Dweezil mag ook enkele shows meespelen. Deze tour is helaas alleen in Noord-Amerika te zien. Verder geeft Dweezil af en toe gitaar masterclasses en zelf enkele gitaarleskampen in de zomerperiode. Maar buiten deze leuke activiteiten is Dweezil verwikkeld in een juridisch conflict met zijn broer Ahmet en zus Diva. Nadat Dweezils moeder Gail overleed, namen Ahmet en Diva de leiding over van de Zappa Family Trust (ZTF). Een fonds dat de muziek van Frank Zappa zou moeten beschermen tegen exploitatie. Echter, dat fonds bleek tijdens Gails bewind heel slecht bestierd te zijn geweest en nagenoeg financieel bankroet. En dat was niet Dweezils schuld. Zo bleek hij in al die jaren van touren met Zappa Plays Zappa nooit een cent te hebben gezien van alle door hem verkochte merchandise. De vete kwam in de openbaarheid toen Dweezil een zogenaamde 'cease and desist letter' (14 april 2016) kreeg waarin hij gesommeerd werd te stoppen met de naam Zappa Plays Zappa. Hierop besloot hij de naam te veranderen in Dweezil Zappa Plays The Music Of Frank Zappa, maar ook hierover ontving hij nieuwe brieven van de advocaten van de ZFT ('cease and desist letter' 2; 14 juni 2016). Maar daarmee was het nog niet over. Momenteel wordt het recht aangevochten van het gebruik van de naam Zappa. Sterker nog, ook de naam Dweezil, of de volledige naam Dweezil Zappa wordt geclaimd door de ZFT. Het zou volgens de ZFT voor consumenten onduidelijkheid creëren. Wat heeft wel/niet de goedkeuring van de ZFT. Om verwarring te voorkomen eisen ze dat Dweezil niet langer onder zijn eigen naam opereert. "Dweezil" is een handelsmerk. Bizar. Dweezil hier zelf over: "This time I squeezed the lemons into lemonade and called the tour, “Dweezil Zappa Plays Whatever The F@%k He Wants: The Cease And Desist Tour.” I haven't received a cease and desist letter for that name yet!" Om de juridische kosten te kunnen opbrengen is Dweezil nu een nieuwe Pledge Music campagne gestart, die hij redelijk origineel de titel "Dweezil Zappa And The Others Of Intention" heeft meegegeven.4 Ik vind het een erg trieste gang van zaken. Ik steun Dweezil overigens wel. Hij lijkt de meest redelijke partij in dit conflict. Bovendien heeft Dweezil al jaren bewezen z'n vaders muziek op de best mogelijk wijze te promoten: door het op een waanzinnige wijze uit te voeren en er vooral een jong publiek voor warm te maken! Veel beter dan het onlangs gelanceerde plan van Ahmet om een tour op te zetten, waarbij oud-bandleden gaan samenspelen met een hologram van Frank Zappa. "No Fake Frank" wat Dweezil en mijzelf betreft.

Dweezil Zappa Plays The F@%k He Wants! at Metropool Hengelo

Poppodium Metropool: 19/10/17

Ik was nog nooit in Metropool Hengelo geweest. Een modern gebouw, ideaal gelegen naast het treinstation. Een megagrote glazen wand vol licht en een led-wall met aankondigingen en filmpjes lokken vele bezoekers naar binnen. Eenmaal binnen zien we een gezellig muziekcafé aan de linkerzijde. Maar daar hadden wij geen tijd voor. Direct kaartjes laten scannen en naar boven. We hebben er zin in en als kleine kinderen staan we te trappelen. Oke, wel even een biertje halen aan de bar en de t-shirts checken bij de merch. Mwah, ook al gaat dit keer voor de allereerste keer het geld wel naar Dweezil Zappa zelf, en niet naar de Zappa Family Trust, zit het er voor mij niet in. Wanneer draag je die dingen? Zelfs de No Fake Frank t-shirts zijn niet aan mij besteed. Nee, muziek willen we horen. De zaal is niet groot. En da's wel zo fijn. Je kunt de band op ware grootte zien spelen! ;-) Qua grootte is Metropool redelijk vergelijkbaar met de Pandora zaal in TivoliVredenburg van twee jaar geleden. Er kunnen zo'n 800 muziekliefhebbers in. Bovenin kunnen mensen op een ballustrade staan, en aan de linkerzijde van de zaal is een bar. Muziek luisteren maakt dorstig, dus dat kwam goed uit.

Even na half negen krijgt de dj het seintje dat ze mag stoppen met 7" singeltjes draaien. Onder luid applaus komt de band het podium op. Enkele vertrouwde gezichten van eerdere tours met 2 nieuwe gezichten. Voor de volledigheid de namen:
- Dweezil Zappa: gitarist, vocalen en bandleider.
- Scheila Gonzalez: saxofoon, fluit, keyboards, harmonica en vocalen.
- Ryan Brown: drums, percussie en vocalen.
- Adam Minkoff: hoofdvocalen en ritmegitaar.
- Chris Norton: keyboards, viool en vocalen.
- Kurt Morgan: basgitaar en vocalen.
- Cian Coey: hoofdvocalen, varkentje en mentos.
Adam en Cian zijn de nieuwe namen. Adam vervangt Ben Thomas als zanger. Ben was voor de Amerikaanse tour al vervangen door David Luther, die op zijn beurt niet mee ging op de Europese tour. Cian is helemaal nieuw toegevoegd. Maar we komen uiteraard vooral voor Dweezil. Het begin van de show staat vooral in het teken van Zappa gekkigheid uit 2 verschillende periodes van The Mothers of Invention. De aftrap is voor Latex Solar Beef van het album Fillmore East - June 1971. Dit album staat vooral in het teken van sketches tussen Howard Kaylan en Mark Volman, oftewel "Flo & Eddie". Tijdens iedere show die de MOI in die tijd gaven stond er een woord centraal die avond. En dat was best vaak Mud Shark. En wat horen we in Hengelo? Mud Shark in de teksten. Gevolgd door Hengelo. Luid gejoel gaat op uit het publiek. Zo simpel voor een band om een publiek enthousiast te krijgen, maar ook nu werkt het weer. En ja, ook bij mij. Freak Out! gekkigheid horen we in het tweede nummer It Can't Happen Here. De atonale, meerstemmige, rare geluiden voortbrengende gekte van de Mothers wordt perfect neergezet door de band van Dweezil uit 2017. En de muzikaliteit die is zoals gebruikelijk van een megahoog niveau. En dan krijgen we een geinig muzikaal intermezzo. De riff van Back in Black van AC/DC is te horen als er lekker geïmproviseerd wordt op de DC in Washington DC in It Can't Happen Here. Who could imagine that they would freak out in Washington, D.C. (AC/DC bop-bop-bop) (AC/DC do-do-do-dun, AC/DC Ma-ma-ma-ma-ma-ma-ma, AC/DC). Heerlijk. En natuurlijk mag ook nu Hengelo niet ontbreken. In het eerste deel volgen nog enkele oude werken van Freak Out!. Denk aan You're Probably Wondering Why I'm Here, Motherly Love en Any Way The Wind Blows. Vooral van die laatste 2 tracks zing ik de refreintjes mee. Lekkere, onschuldig klinkende, op het oog simpele popdeuntjes. Die onschuld stierf vrij vlot bij het volgende chanson Mom & Dad van het topalbum We're Only In It For The Money. Kijk maar naar het eerste couplet: Mama! Mama! / Someone said they made some noise / The cops have shot some girls & boys / You'll sit home & drink all night / They looked too weird . . . it served them right. Deze tekst refereert naar het idioot gewelddadig optreden van de politiemacht eind jaren zestig in Amerika op campussen of tijdens de studentendemonstraties. Toch zitten er ook sneren in naar de studenten. Het is bekend dat Frank weinig op had met de hippiebeweging. Tijdens het optreden in Hengelo viel mij deze tekst pas goed op. Hoe kan dat toch. Ik heb het album al zo vaak beluisterd. Zo ontdek ik wel vaker opnieuw liedjes, die mij niet altijd opvallen als ik het album beluister.

Het laatste blokje voor de pauze (ja, je leest het goed, pauze) mag er zijn. Wat een knallers. Tell Me You Love Me van het album Chunga's Revenge is een heerlijk snel en hard gespeeld nummer. De kracht van Cians stem is imponerend. Wow, en dat allemaal uit dat kleine lijfje van haar. Overigens, wat heeft die Adam Minkoff een geweldig stemgeluid. Merenmalen gedacht dat ik letterlijk naar Franks stem zat te luisteren. Dweezil bedankt voor de zoveelste keer het publiek met zijn typische frasering "Thank you very much everybodyyyyy". Dan zegt hij dat het publiek in Hengelo wat hem betreft wel toe lijkt aan Cruisin' For Burgers. Hij kon niet meer gelijk hebben. Wat een fantastische track is dat. De virtuositeit van alle bandleden spat er vanaf in dat nummer. En dan vooral die gitaarsolo van Dweezil. Ongelooflijk. Dat Cruisin' For Burgers komt van Uncle Meat. Een album (ik durf het bijna niet te typen), dat door mij niet helemaal op waarde wordt geschat. Ik luister dat album nou eenmaal niet zo vaak, geef de voorkeur aan andere titels. Maar wat een track. Het blies me gewoon weg! Mijn oren zijn geopend. En dan komt iets vreemds. De James Bond filmtune. Bijzonder sterk gespeeld, maar wat doet zoiets in de setlist? Het zal ongetwijfeld te maken hebben met de juridische aanklachten van de ZFT. Als Dweezil niet alleen werk van z'n vader speelt, maar ook zo nu en dan covers van andere artiesten, dan staat hij straks sterker in de rechtszaal. Billy The Mountain - Studebaker Hoch was wederom een hoogtepuntje vlak voor de pauze. Voor het volgende nummer nam Dweezil de tijd het publiek toe te spreken. Wat ze gingen spelen zouden mensen wellicht nog nooit eerder gehoord kunnen hebben. Rollo, een lied over een hond genaamd Rollo, is eigenlijk de allereerste versie van wat later zou veranderen in St. Alfonzo's Pancake Breakfast. Een versie die de voorkeur geniet van Dweezil. Pas recentelijk zou die versie zijn uitgebracht op Little Dots, een live album bestaande uit werk van de Petit Wazoo tour van 1972 en dat door de ZFT eind 2016 is uitgebracht. Dweezil heeft niets teveel gezegd. Op het eerste gehoor spreekt deze versie mij meer aan. Het laatste nummer is Cosmik Debris. Dit lied kent iedereen in het publiek, dat is te merken. Er wordt volop mee gezongen en gefreakt. En weer volgt een mooi staaltje als Adam zingt "Is that a real poncho, or is that an Albert Heijn poncho". Geweldig. Wie kent die poncho zinsnede niet als Zappa liefhebber. Vervolgens speelt Adam eerst een rauwe bluesy gitaarsolo, waarna Dweezil ons verbouwereerd achterlaat na nog zo'n geweldige solo van zijn hand. Het is tijd voor pauze.

Dweezil Zappa Plays The F@%k He Wants! at Metropool Hengelo

Weer enigzins hersteld na zoveel moois en met een vers getapt bier in de hand, gaat de band er vol in met Zomby Woof. Cian is echt de ster van dit nummer. Wat een stem. Wat een power. Al snel komt een soort guilty pleasure van mij. Wind Up Workin' In A Gas Station van Zoot Allures. En echt, er zijn mensen die hun duim opsteken. Wat ze misschien niet weten, is dat juist 'domme mensen' hun duim moeten opsteken. Hahaha, de sukkels. Een heerlijke tekst ook. Als je dom bent, compleet mislukt in het leven, dan kun je altijd nog als pompbediende je brood verdienen. Oh man. Voor alle pombedienden die meelezen. Het zijn niet mijn teksten he! Maar de steeds herhaalde titel i.c.m. de muziek en de steeds hoger gepitchte stem, brengt mij in een soort van trance. Even later is er weer een mooi stuk van Fillmore East - June 1971. Adam en Cian kunnen weer heerlijk hun "Fo & Eddie" sketches doen. In What Kind Of Girl Do You Think We Are gaat het uiteraard over de groupies en wat zij zouden doen om met een bandlid te gaan die een single in de hitparade heeft staan. "With a bullit!" Adam roept op een gegeven moment "You came to the right place / This is it / This is the swingin'-est place / The Netherlands". Uiteraard klinkt er weer luid geluich. Een blokje Roxy & Elsewhere met de tracks Village Of The Sun en Echidna's Arf (Of You) vormen een geweldige muzikale brug naar wellicht één van de hoogtepunten van de avond: Let's Move To Cleveland. Een nummer uit een latere periode van Frank. In dit nummer laat de band zien wat ze qua muzikaal vermogen in huis heeft. En dat is veel kan ik je melden. Het gitaarspel van Dweezil is technisch zo begaafd, dat het haast van een andere planeet lijkt. En dan die geweldige Scheila Gonzalez. Weer laat ze horen wat een geweldige artieste ze is. Haar saxofoonsolo is een hoogtepunt van de avond. Het laatste nummer van de avond is Inca Roads. Die kennen we nog maar al te goed van 2 jaar geleden toen One Size Fits All integraal werd gespeeld. Dit nummer mogen ze elk concert spelen wat mij betreft. De band bedankt het publiek. Het was geweldig.

Dweezil Zappa Plays The F@%k He Wants! at Metropool Hengelo

Maar ja, we gaan niet naar huis voordat er een toegift is geweest. Eén van die rituelen die horen bij een concertbezoek. Ook nu komt de band na enkele minuten weer terug. Dweezil vertelde dat hij pas onlangs ontdekte dat Duke Of Prunes eigenlijk gezongen wordt door Dracula. En dat nadat hij het nummer toch al zo'n 7.000 keer had gehoord. Dinah Moe Humm is het hoogtepunt van de toegift, en misschien wel van de gehele avond. Eén van de meest expliciet seksistische teksten ooit. Zie ik daar wat schaamrood op de kaken van Cian als ze zingt? Nee, het zijn pure professionals. Halverwege het nummer draait Cian het publiek haar rug toe. Ik zie dat ze van alles in haar mond stopt en flink begint te kauwen. Wat volgt is een heerlijke sketch tussen haar en Adam. Het gaat over Mentos, the Freshmaker. Oh ja, eerder die avond had Dweezil "Freshmaker" tot woord van de avond gebombadeerd. Net zoals Flo & Eddie dat deden in hun tijd. En dan speelt de band ineens de reclametune van Mentos. Hilarisch. En na weer een grappig stukje horen we Ghostbusters. En of dat niet genoeg was een miniflard Sussudio van Phil Collins. Wauw, wat een geestige sketch, wat een geweldige medley rondom Dinah Moe Humm. Het slotlied is een cover van The Beatles, I Am The Walrus. Meesterlijk uitgevoerd. Wat de Fab Four nooit live konden spelen deed Dweezil en consorten het met speels gemak. Nog even een paar riffjes Mud Shark en één maat Sussudio en het is gespeeld. Wat volgt is een heerlijk lang en gemeend applaus. Hier had je bij moeten zijn.

Dweezil Zappa Plays The F@%k He Wants! at Metropool Hengelo: mentos

Voetnoten

1 Dweezil Zappa, 'Dweezil Zappa Bio' (geraadpleegd 07-04-2017; URL: http://www.dweezilzappa.com/pages/bio).

2 Wikipedia, 'Dweezil Zappa' (geraadpleegd 07-04-2017; URL: https://nl.wikipedia.org/wiki/Dweezil_Zappa).

3 Muziekmeijer.nl, 'Zappa Plays Zappa: 2015 World Tour' (geraadpleegd 17-04-2017; URL: https://www.muziekmeijer.nl/index.php/zappa/item/zappa-plays-zappa-2015-world-tour) en Dweezil Zappa, 'Trademark battle update (blog)' (25-09-2017; geraadpleegd 20-10-2017; URL: https://www.dweezilzappa.com/posts/1983688-trademark-battle-update.

Plaats een reactie

U plaatst een reactie als gast U kunt hieronder inloggen