Woordenstrijd

"Geen woorden, maar daden" zeggen ze in Rotterdam, maar soms zijn woorden krachtiger dan daden.

Inleiding

Een protestlied is een lied dat de maatschappij kritisch benadert, met het doel deze te veranderen. Als je ver terug gaat in de tijd, dan denk ik dat het protestlied van alle tijden is. De ontstaansgeschiedenis zoals die beschreven is op het internet begint bij de klassieke muziek van componisten als Ludwig van Beethoven. Het protestlied speelde echter een marginale rol in die muziek. De folkmuziek was de eerste populaire stroming die het protestlied omarmde. Bekende vertolkers van die muziek waren Woody Guthrie en later Pete Seeger, maar de protestliederen in de folk dateren al van de Amerikaanse Burgeroorlog. In de blues speelde de slavernij een centrale rol. Die werd uiteraard, soms met codewoorden, stevig bekritiseerd.

De protestliederen die centraal staan in dit artikel, beginnen met de hoogmis van de protestsongs: de jaren zestig en zeventig. Jongeren die zich steeds duidelijker gingen afzetten van hun ouders; de welvaart die toenam en daarmee ook het opleidingsniveau van jongeren; het groeiende besef dat oorlogen alleen maar verliezers tellen; het 'gevoel' dat we nooit meer zoiets als de Tweede Wereldoorlog wilden meemaken; kolonialisme een achterhaald, discriminatoir vooroorlogs concept was; het groeiende inzicht dat zwarte Amerikanen gelijke rechten verdienden. Het droeg allemaal bij aan een generatie die van zich liet horen. Dat kon verbaal, schriftelijk, via protesten op straat, maar het kon ook zeker via de muziek. De protestsong was een uitstekend middel om het geluid van een grote groep te vertolken. Een maatschappijkritische groep welteverstaan.

Maar ook na de jaren zeventig zouden we protestliederen blijven horen. Er was immers nog genoeg om je onvrede over te uiten: de economische malaise van de jaren tachtig, de Koude Oorlog, Apartheid, ongelijke rechten voor blank en zwart. Tot aan de dag van vandaag blijven de protestliederen populair, ook al zal het niet zo snel meer z'n populairiteit van de jaren zestig en zeventig bereiken.

In dit artikel sta ik stil bij tien van mijn favoriete protestsongs. Ik behandel ze niet chronologisch, maar op volgorde van mijn voorkeur. Veel plezier met lezen!

10. What's Going On - Marvin Gaye

Eén van de beroemdste soultracks allertijden, is tegelijkertijd een protestsong. Ik heb het dan uiteraard over What's Going On van Marvin Gaye. Marvin stond totaal niet bekend om z'n geëngageerde muziek. Het was eerder radiovriendelijk werk over relaties, verliefdheid, vrouwen, etc. In 1970 viel Marvin in een diepe depressie als gevolg van de dood van zijn zangpartner Tammi Terrell met wie hij vele duetten opgenomen had. Tammi was op 16 maart 1970 na een lange lijdensweg gestorven aan een hersentumor. Gaye weigerde zowel optredens als opnames, totdat hij in contact kwam met Al Cleveland en Renaldo "Obie" Benson (van de Four Tops), die op dat moment aan het werk waren aan een politiek bewust nummer genaamd What's Going On. Gaye hielp hen met de compositie en was van plan het nummer later dat jaar te produceren voor Motown-act The Originals. Cleveland en Benson wisten Gaye er echter van te overtuigen dat hij het nummer zelf moest opnemen. In een uiterst ontspannen sfeer werd de track opgenomen. Marvin wilde de track vervolgens als B-kantje uitbrengen. Dit weigerde Motown-baas Berry Gordy aanvankelijk vanwege de sociale en politieke lading van de tekst. Toen Marvin het via een lobby bij verschillende studiobazen alsnog aan de man wilde brengen, bond Gordy in. Het nummer werd als single vervolgens zo'n succes, dat Marvin artistiek volledig de vrije hand kreeg bij het opnemen van het eerstvolgende album. Dat werd het album met de gelijknamige titel als de single. Het album vertelt het verhaal van een Vietnam-veteraan, die bij terugkeer naar de Verenigde Staten, het land waarvoor hij vocht, niets anders ziet dan onrechtvaardigheid, leed en haat. Het album verscheen op 21 mei 1971.1

What's Going On - Marvin Gaye (album: What's Going On)

What's Going On begint met twee verdrietige constateringen. Moeder, moeder, er zijn teveel van jullie die huilen. Broeder, broeder, broeder, er zijn teveel van jullie die sneuvelen. Ook al had Renaldo "Obie" Benson een groot deel van de tekst geschreven, het paste ook perfect bij het verhaal van Gaye. Hij vroeg zich ook verwonderd af 'wat er zich om hem heen afspeelde'. Hij kende de verhalen van z'n broer die drie jaar in Vietnam had gediend. Hij had zelfs een neef verloren in die oorlog. De rassenrellen in de Los Angeles wijk Watts van 1965 hadden ook zo z'n sporen achtergelaten. Maar ondanks al die haat, de angst, het geweld, wilde Gaye niet een harde strijd kiezen. Nee, liefde is het antwoord.

Father, father, father we don't need to escalate
You see, war is not the answer
For only love can conquer hate
You know we've got to find a way
To bring some lovin' here today
Het is de verdienste van Marvin Gaye dat hij zo'n sterk politiek en sociaal commentaar kan omzetten in een soulvol nummer van liefde en hoop.

9. Margaret On The Guillotine - Morrissey

Morrissey is onder het grote publiek vooral bekend als de frontman/zanger van de Britse band The Smiths. Het is 14 maart 1988 als hij zijn debuut als soloartiest uitbrengt met de titel Viva Hate. Op zijn soloalbum had hij min of meer het geluid behouden van het laatste album van The Smiths. Het werd ook een redelijk succesvol album. Zo bereikte het album de nummer 1 positie in de Britse albumlijst en werd het door het muziekblad Q opgenomen in de lijst van de 50 beste albums van 1988.2

Margaret On The Guillotine - Morrissey (album: Viva Hate)

Het slotnummer van Viva Hate is Margaret On The Guillotine. Een niet misteverstane expliciete titel! Hier wordt overduidelijk de Britse premier Margaret Thatcher bedoeld. Ze was de eerste vrouwelijke leider van de Britse Conservatieve Partij en premier van het Verenigd Koninkrijk van 1979 tot 1990. Een ontzettend lange regeerperiode, en van alle 20ste eeuwse Britse premiers de langst dienende. Zij stond bekend als de Iron Lady. Haar opkomst ging hand in hand met de opkomst van de punk en de new wave. De jeugd van Engeland die deze muziek omarmde had een hartgrondige hekel aan het beleid van de oerconservatieve Thatcher. Zij maakte zich bepaald niet populair met haar optreden in de Falklandoorlog. Haar beleid had verder desastreuse gevolgen voor de (jeugd)werkloosheid en droeg niet bij aan het oplossen van de woningnood. De Britse jeugd had het met Thatcher gehad. Morrissey was daar geen uitzondering op.3 De titel is al een voorbode van de harde aanval op Thatcher. Immers, hij wenst haar de guillotine toe. Een ontzettend wrede manier waarmee mensen door middel van een valbijl op een snelle manier werden onthoofd. Het toestel is overigens uit de tijd van de Franse Revolutie.

De tekst van Margaret On The Guillotine is net zo expliciet als de titel doet vermoeden. Er zit geen woord Spaans bij. Thatcher moet dood. Aardige mensen hebben die droom: Margaret onder de guillotine. En waarom? Omdat Morrissey van mensen zoals Thatcher doodmoe wordt en zich oud voelt van binnen. Hij neemt geen moeite om te verklaren waarom Thatcher dat effect op hem had. Het is gewoon een uiting van het algehele gevoel dat onder de Britse jeugd leefde. En al helemaal in 1988 als ze al bijna tien jaar Thatcher achter de rug hebben. Ze zijn er zo langzamerhand wel klaar mee. Omdat de tekst zo kort is, vermeld ik hem hier integraal:

The kind people / have a wonderful dream / Margaret on the guillotine
because people like you / make me feel so tired
when will you die? (5x)
because people like you / make me feel so old inside
please die
and kind people / do not shelter this dream
make it real / make the dream real (2x) / make it real

8. Biko - Peter Gabriel

Peter Gabriel staat bij mij te boek als een intelligent man die begaan is met de wereld. Iemand die oog heeft voor misstanden. Iemand die minder bedeelden ook de kans wil geven gehoord te worden. Zijn Real World Music label is een perfect voorbeeld van hoe hij artiesten uit de Derde Wereld een kans wil geven hun muziek uit te brengen op een label dat ze ook in het Westen uitbrengt. Ik vind het dan ook niet verwonderlijk dat Peter Gabriel een protestnummer op z´n naam heeft staan. Dat nummer is Biko en is afkomstig van z'n derde album, slechts Peter Gabriel geheten, uit 1980.

Biko - Peter Gabriel (album: Peter Gabriel (3))

Het nummer gaat over Steve Biko, een bekende zwarte Zuid-Afrikaanse anti-apartheid activist. Tijdens zijn studietijd was Biko politiek actief geworden. Hij was in 1968 één van de medeoprichters van de South African Students' Organisation (SASO). Hij wilde met de SASO een groter zelfbewustzijn creëren onder de zwarte gemeenschap die gebukt ging onder het brute apartheidsregime. De SASO werd een groot succes. Steve Biko was ondertussen een bekend activist tegen het apartheidsregime geworden. In 1972 werd de overkoepelende Black Peoples Convention (BPC) opgericht, waar Biko ook nauw bij betrokken was. Toen hij tot diens leider werd gekozen greep het regime in. Hij werd als student uitgeschreven en verbannen naar zijn geboortestad Koning Willemstad. Maar ondanks dit bleef Biko strijdbaar. In de periode die volgde zou hij meermalen worden opgepakt. Zo ook op 21 augustus 1977. Hij werd opgesloten in Port Elisabeth en meerdere dagen op het politiebureau verhoord, in kamer 619. Na enige tijd werden bij Biko verwondingen aan het hoofd geconstateerd. Artsen negeerden neurologische complicaties. Na 5 dagen verloor hij zijn bewustzijn. In plaats van Biko op te nemen in een ziekenhuis werd hij naakt vervoerd naar de gevangenis in Pretoria. Een 1200 km lange rit van slechts 12 uur. Enkele uren na aankomst in de Pretoria Central Prison overleed hij, 30 jaar oud en alleen liggend op de vloer van zijn cel.4

Het overlijdensbericht van Steve Biko zorgde voor een wereldwijd protest. Het apartheidsregime lag vanaf dat moment onder vuur en de focus van de wereld lag zeker voor een bepaalde tijd bij Zuid-Afrika. Peter Gabriels nummer over Biko zal daar z'n steentje aan hebben bijgedragen. Het nummer start met een opname van het Zuid-Afrikaanse lied Ngomhla sibuyayo en eindigt met een opname van Senzeni Na?, ook een Zuid-Afrikaans nummer. Beide waren te horen tijdens Biko's begrafenis.5

De tekst van het nummer begint in september 1977. We zijn in Port Elisabeth. Het is "business as usual" in politie verhoorkamer 619. Maar dan komt al snel de regel "Oh Biko, Biko, because Biko, Yihla Moja (= Xhosa voor 'kom geest') - The man is dead, the man is dead". Dan volgt één van de sterkste regels uit het nummer: "The outside world is black and white; With only one colour dead". Zo, dat noem ik nog eens een stevig, krachtig statement! En wie kan beweren dat Peter Gabriel ongelijk had? Het apartheidsregime was er voor de blanken. De zwarte bevolking ging eronder gebukt. Sterker nog, velen moesten het met hun leven, hun bloed bekopen als ze voor gelijke rechten voor blank en zwart streden. Peter Gabriel eindigt het nummer met te stellen dat het regime een kaars nog wel kan uitblazen, maar dat er nu sprake is van een vuur. Een vuur waarvan de wind de vlammen alleen maar hoger zal brengen. Een vuur dat het regime niet langer zal kunnen blussen. En "the eyes of the world are watching now; Watching now". En dat was zo. De wereld keek toe, en zou z'n blik niet zomaar afwenden. Al met al een prachtig protestnummer van Gabriel. Eén die de apartheid in Zuid-Afrika bekritiseerde en daar een krachtig symbool voor gebruikte: de dood van Steve Biko.

Een live versie van Biko uit 1987 werd gebruikt om de biografie (film) Cry Freedom te promoten. De videoclip werd vervolgens vaak gedraaid op MTV. Dat is ook de clip die je hieronder kunt zien.

7. Brothers In Arms - Dire Straits

Ik ben een liefhebber van Dire Straits. Geen uitspraak waar je indruk mee maakt. Laat staan de interesse wekt van de vrouwen. Dire Straits heeft nu eenmaal het imago gekregen dat het een beetje duffe, saaie muziek is. Ellenlange tracks waarbij je halverwege al in slaap bent gesukkeld. Niet dat dat bij mij het geval is, maar zo wordt er wel over gesproken. Verwacht bij Mark Knopfler dan ook geen messcherpe, spitsvondige observaties. Eenvoudig vermaak, Walk Of Life, Twisting By The Pool, of romantische nummers als Tunnel Of Love, of Romeo And Juliet. En toch heeft Mark met Brothers In Arms een protestsong geschreven. Het nummer zelf werd geschreven rond 1982 en verscheen op de gelijknamige elpee in 1985.

Brothers In Arms - Dire Straits (album: Brothers In Arms)

Het nummer gaat over de Falklandoorlog. Het was het gewapende conflict tussen Engeland en Argentinië, waarbij het territoriaal eigendom van de eilanden voor de kust van Argentinië betwist werd. Ze waren Brits territorium, maar in 1982 trachtte Argentinië één van de eilanden in te nemen. Het was feitelijk een afleidingsmanoeuvre voor interne problemen van de zittende junta, waarbij ze niet verwacht hadden dat de Britten zouden terugslaan. Maar Margaret Thatcher liet het er niet bij zitten. Wat volgde was een kortstondige oorlog, waarbij de Britten het eiland heroverden maar wel 258 soldaten verloren. Argentinië verloor 649 mensen. Het betekende verder het begin van het einde voor de Argentijnse junta en een nieuwe verkiezingsoverwinning voor Thatcher.6

Als je naar de tekst kijkt valt meteen op dat het nergens expliciet om de Falklandoorlog gaat. Het is eerder een algemeen slagveld dat beschreven wordt. Het mooie aan de tekst is, omdat ze zo algemeen is, dat vele soldaten wereldwijd zich in deze tekst herkennen. Het is al jaren een populair lied onder soldaten en veteranen. Ik denk dat de kracht vooral schuilt in het beeld van de kameraadschap. De lotsverbondenheid van soldaten in de strijd. Maar ook het gevoel dat je net als je vijanden in een zelfde soort schuitje zit. Dat laatste zit zeker in het middenstuk van het lied. Want in dat stuk richt de ik-persoon zich eigenlijk rechtstreeks tot zijn wapenbroeder aan de andere kant van het slagveld. En tegelijkertijd snijdt Mark Knopfler hier al de zinloosheid van oorlogen aan. Want ondanks dat ze elkaar pijn doen, ze allemaal lijden, angst hebben, verlaat niemand het strijdtoneel. Is dat slim? Waarom? Ieder rationeel denkend mens was toch allang weggeweest?

I've witnessed your suffering; As the battle raged higher
And though they did hurt me so bad
In the fear and alarm; You did not desert me; My brothers in arms

Maar wat maakt Brothers In Arms een protestnummer? Dat wordt pas goed duidelijk in de laatste twee coupletten. Daarin beschrijft Mark dat het toch zinloos is dat mensen oorlog voeren. Waarom zouden we strijd leveren met onze broeders? Er is immers één wereld. Maar de pijnlijke conclusie is, dat ook al is er één wereld, we leven in verschillende. En daarom zijn we stommeriken dat we oorlog voeren met onze wapenbroeders.

There's so many different worlds; So many different suns
And we have just one world; But we live in different ones
Now the sun's gone to hell and the moon's riding high
Let me bid you farewell; Every man has to die
But it's written in the starlight; And every line in your palm
We are fools to make war; On our brothers in arms

6. Say It Loud (I'm Black And I'm Proud) - James Brown

De jaren zestig werden in Amerika voor een goed deel gekenmerkt door twee bewegingen die zich bezig hielden met de rechten van de zwarte bevolking. Enerzijds was er de burgerrechtenbeweging, waar dominee Martin Luther King de belangrijkste exponent van was. Dit was een beweging die streed voor gelijke rechten, maar dat op een geweldloze manier predikte. Wereldberoemd zijn de woorden "I have a dream" die King op 28 augustus 1963 uitsprak bij de mars op Washington. En er was ook succes. In 1964 tekende president Lyndon Johnson een nieuwe Civil Rights Act. De wet maakte een einde aan de ongelijke eisen voor kiezersregistratie en aan rassenscheiding op scholen, op het werk en door publieke diensten. Anderzijds was er een nieuwe beweging opgekomen, dat van de black power. Malcolm X, vooraanstaand lid van de Nation of Islam en de belangrijkste exponent van deze radicale beweging, stelde dat het zwarte ras superieur was aan het blanke. Zwarten moesten een nieuwe wereld opbouwen waarin voor blanken geen plaats zou zijn. Na de dood van Malcolm X in 1965, werd in het daaropvolgende jaar de Black Panther Party opgericht. Deze partij flirtte openlijk met geweld.7

Deze achtergrond is goed om te weten als je Say It Loud (I'm Black And I'm Proud) van James Brown goed wilt begrijpen. Net als Martin Luther King was James Brown een vooraanstaand lid van de zwarte gemeenschap. Mensen adoreerden hem. Zijn woorden legden gewicht in de schaal. Maar niet iedereen vond dat hij ver genoeg ging om de positie van de Afro-Amerikanen te verbeteren. Vooral de eerder genoemde Black Panthers zetten Brown onder druk. In augustus 1968 was Brown op tour en deed zuidelijk Californië aan. Op een avond keek James naar een tv-reportage over zwart-op-zwart geweld. James zou hebben gezegd: "Black people love each other, why do have to do this to each other?" Even later riep hij een hulp bij zich en liet hem een servetje zien. Daarop stond geschreven: Say it loud, I'm black and I'm proud. Het nummer was vervolgens snel opgenomen. Brown liet kinderen vinden om de titel uit te roepen. Hij had het idee dat dit het scherpe randje van de tekst zou halen. De single deed het goed, het belandde op de 1ste positie van de R&B hitlijst voor de duur van zes weken. Het nummer zou vervolgens op 2 albums verschijnen: A Soulful Christmas uit 1968 en het album met de gelijknamige titel als de single uit 1969.8

Say It Loud (I'm Black And I'm Proud) - James Brown (album: Say It Loud (I'm Black And I'm Proud))

Say It Loud (I'm Black And I'm Proud) is om twee redenen opgenomen in mijn lijst met protestnummers. Enerzijds was het een protest van James Brown tegen de staat waarin de Afro-Amerikaanse bevolking zich bevond. Anderzijds was het een protest tegen de druk die hem door activisten als de Black Panthers werd opgelegd dat hij niet 'zwart' genoeg zou zijn. James Brown antwoordde als volgt: "ik ben zwart en ik ben trots". Daarmee weerlegde hij de kritiek dat hij niet zwart genoeg zou zijn. Want dit was zeker in de jaren zestig een gewaagde uitspraak. Vooral de kracht waarmee hij dit deed. Dit was niet halfslachtig, maar volmondig. Verder deed hij meteen iets heel positiefs. Hij gaf het woord 'zwart' een positieve lading mee. Tot dertig jaar daarvoor had het min of meer dezelfde betekenis als het N-woord. Nu werd het (niet alleen door James Brown uiteraard) een woord van kracht en waardigheid. Hij zei iets soortgelijks tegen een publiek in Dallas eind augustus 1968: "You know, one way of solving a lot of problems that we've got in this country is lettin' a person feel that they're important, feel that they're somebody. And a man can't get himself together until he knows who he is, and be proud of who he is and where he comes from. Now, I've just recorded a tune called Say It Loud (I'm Black And I'm Proud). If a man is not proud of who he is and where he comes from, he's not a man. So I want each and everyone to understand: This tune is for the good of what it means and what it can do for a man's self-pride."9
In het volgende couplet en refrein zie je het beroep dat James Brown doet op het gevoel van de zwarte bevolking om trots te zijn op haar afkomst en niet langer te willen onderdoen voor de blanken. Het is tijd dat het minderwaardigheidsgevoel overboord wordt gezet en dat men zich ernaar gaat gedragen. Er zit ook een verwijzing in naar Stokely Carmichael die kort na het overlijden van Martin Luther King "a violent struggle in which black people would stand up on our feet and die like men" had voorspeld. Die verwijzing is uiteraard op het scherpst van de snede. Voor de goede orde: James Brown predikte geen geweld.

Now we's demands a chance to do things for ourselves
We're tired of beating our heads against the wall, and working for someone else, hu
Now we're our people, too
We're like the birds and the bees,
But we'd rather die on our feet, than keep a'living on our knees
Say it louder, I'm black and I'm proud
Say it louder, I'm black and I'm proud, let me hear ha', huh
Say it loud, I'm black and I'm proud, hu
Say it louder, I'm black and I'm proud
Say it louder, I'm black and I'm proud

5. Ohio - Crosby, Stills, Nash & Young

Zoals al in de inleiding gesteld waren de jaren zestig en zeventig de gloriejaren van de protestsongs. De voedingsbodem was daarvoor geweldig. Er was een naoorlogse generatie die opgroeide in toenemende welvaart, zichzelf ontplooide, betere scholing kreeg, veel vrijheden genoot, wars was van autoriteit, en een groeiende afkeer ontwikkelde van oorlog. Voor het nummer Ohio van Crosby, Stills, Nash & Young, komen vooral twee elementen bijeen: oorlog & studenten. Amerika was sinds november 1955 verwikkeld in een oorlog in Azië, in Vietnam. De Vietnamoorlog was een oorlog tussen het op de Verenigde Staten georiënteerde Zuid-Vietnam en het op de Sovjetunie en China georiënteerde Noord-Vietnam. Uiteraard was dit een strijd in het grotere kader van de Koude Oorlog tussen het kapitalistische westen onder aanvoering van Amerika en het communistische oosten onder aanvoering van de Sovjetunie. De oorlog duurde tot 30 april 1975 en eindigde met een nederlaag voor Zuid-Vietnam en Amerika. De groeiende onvrede in Amerika, en specifiek onder studenten werd vooral gevoed door de steeds toenemende inmenging van Amerika. Onder de regering-Kennedy (1961-1963) en -Johnson (1963-1968) werd de Amerikaanse hulp voortdurend opgevoerd, tot zich 543.400 Amerikaanse soldaten bevonden in Vietnam (in april 1969). Ondanks grootscheepse bombardementen en gebruik van chemische middelen (zoals het ontbladeringsmiddel Agent Orange) en napalm wisten de Zuid-Vietnamese en Amerikaanse troepen de Vietcong niet onder controle te krijgen.10 De onvrede onder studenten over de oorlog, ging naast de mate van inmenging, ook over het geweld, de talloze mensenlevens die de oorlog eiste en de inmenging in de soevereiniteit van andere staten.

Studentenprotesten tegen de Vietnamoorlog kwamen steeds meer opzetten in Amerika. Op de campus van de staatsuniversiteit van Kent te Ohio waren er al sinds 1 mei 1970 protesten gaande. De directe aanleiding was de aankondiging van president Richard Nixon op 30 april dat Amerikaanse troepen naar Cambodja zouden worden gestuurd. Van daaruit zouden ze de Zuid-Vietnamese troepen ondersteunen. Dit werd niet alleen gezien als een grove schending van de soevereiniteit van Cambodja, maar ook als een verregaande escalatie van een oorlog die voor velen al te ver was gegaan. Om de onrust op de campus te bedwingen werd de Nationale Garde er op 4 mei 1970 bij geroepen. Na diverse confrontaties met de studenten trok de Nationale Garde zich terug en leek de rust terug te keren. Rond 12.25 uur draaiden 28 leden van de Nationale Garde zich plotseling om en vuurden gezamenlijk 61 kogels af richting een groep van ongeveer vijftien ongewapende studenten. Bij dit Kent State-bloedbad kwamen 4 studenten om het leven. Het betrof Allison Krause (19), Jeffrey Miller (20), Sandra Scheuer (20) en William Schroeder (19). Negen andere studenten raakten gewond, één van hen raakte verlamd. Dit kon uiteraard niet zonder gevolgen blijven. Er volgde een algemene staking van studenten die vele universiteiten en colleges sloot. Kent State bleef 6 weken dicht. President Nixon gelastte op 13 juni een onderzoek in. De President's Commission on Campus Unrest deed breder onderzoek naar de onrusten op alle universiteiten, maar nam ook de gebeurtenissen in Ohio mee. In september werd het onderzoeksrapport gepresenteerd. De schietpartij in Kent, Ohio, werd als niet te rechtvaardigen bestempeld.11

Neil Young schreef het nummer Ohio over de schietpartij op de staatsuniversiteit van Kent. Hij werd hiertoe geïnspireerd door een foto van één van de gedode studenten in het tijdschrift Life. Het liedje werd op 21 mei 1970 live uitgevoerd door Crosby, Stills, Nash en Young in de Record Plant Studios in Los Angeles en daar in enkele takes opgenomen. CSN&Y was de supergroep waar Neil Young op dat moment toe behoorde. Reprise Records gaf het in juni dat jaar als single uit. Een aantal radiozenders gooide het liedje in de ban. Dankzij de underground-radio reikte het nummer tot de 14e plaats in de Billboard Hot 100. Daarmee bereikten CSN&Y wat ze voor ogen hadden: Amerika (en de wereld) de ogen openen voor het onrecht dat Vietnamoorlog heet, en de misdadige moord op 4 onschuldige studenten als een indirect gevolg daarvan. Amerika had al enkele staaltjes binnenlands geweld meegemaakt. Denk bijvoorbeeld aan de rassenrellen van de tweede helft jaren zestig, maar onschuldige, ongewapende studenten die door de autoriteiten werden neergemaaid, dat was over the top. Dit nummer moest geschreven en gehoord worden. De woede, het ongeloof, het verdriet; alles vecht om voorrang bij het horen van dit lied. Dat de emoties hoog waren opgelopen bewijst David Crosby. Je hoort hem in de fade-out zeggen "four, why? Why did they die?" en ook "How many more?".
Ohio zou in een live-uitvoering op het album 4 Way Street (1971) belanden. In een studioversie staat het nummer op de compilatiealbums So Far (1974) en Decade (1977).12

Ohio - Crosby, Stills, Nash & Young (album: 4 Way Street)

De tekst van Ohio is geen uitgebreide verhandeling. Het begint met de zin dat de tinnen soldaten (de Nationale Gardetroepen van Ohio) en Nixon eraan komen. Vervolgens eindigt het eerste (en tevens het vierde en laatste) couplet met de zin 'vier doden in Ohio'. Ondanks dat dit een simpele weergave is van de schokkende gebeurtenissen van 4 mei 1970, is juist deze simpelheid de kracht van de boodschap. Die zin "four dead in Ohio" komt echt bij je binnen. het tweede en derde couplet brengen de impact van de gedode studenten in een andere heftigheid naar voren. Stel dat je één van de studenten kende, en haar dood op de grond aantrof. Hoe kan je nog rennen als je dat weet?

Tin soldiers and Nixon coming, we're finally on our own.
This summer I hear the drumming, four dead in Ohio.
Gotta get down to it; Soldiers are cutting us down
Should have been done long ago.
What if you knew her and found her dead on the ground
How can you run when you know?
Gotta get down to it; Soldiers are cutting us down
Should have been done long ago.
What if you knew her and found her dead on the ground
How can you run when you know?
Tin soldiers and Nixon coming, we're finally on our own.
This summer I hear the drumming, four dead in Ohio.

4. Born In The USA - Bruce Springsteen

Born In The USA - Bruce Springsteen (album: Born In The USA)

Born in the USA behoort tot de meest gemisinterpreteerde liedjes ooit. Veel mensen dachten dat Born in the USA een vaderlandslievend nummer was. Een lofzang op de Verenigde Staten, het machtigste land ter wereld. Een baken van licht in een verder duistere wereld. En Bruce Springsteen paste ook perfect bij dat beeld. Hij was van simpele komaf. Hij was een hardwerkende rockartiest, die er vooral voor de gewone man was. Het was dan toch ook niet gek te denken dat deze man hield van zijn land, en dat maar al te graag in een liedje wilde uiten. Hij leefde immers The American Dream! Dat dacht president Ronald Reagan en één van zijn campagneleden ook. Tijdens zijn presidentscampagne in 1984 gebruikte hij kortstondig Born in the USA. Van Reagan is het volgende citaat: "America's future rests in a thousand dreams inside our hearts. It rests in the message of hope in the songs of a man so many young Americans admire: New Jersey's own Bruce Springsteen. And helping you make those dreams come true is what this job of mine is all about." Springsteen, bepaald geen republikein, droeg het campagneteam op te stoppen met het gebruiken van zijn nummer. Maar het ergste van alles was: Reagan en zijn team hadden geen flauw benul waar Born in the USA eigenlijk over ging. Zij dachten een "all-American tune" te horen.13

Een vaderlandslievend nummer? Integendeel. Het is een protestlied. Bruce Springsteen is woedend op de wijze waarop Amerika haar Vietnam veteranen behandelde. Ook is Bruce in het nummer kritisch op de Vietnamoorlog zelf. Het nut van de oorlog wordt min of meer betwist. Bruce maakt het een beetje belachelijk in het tweede couplet. Maar dat maakte wel duidelijk wat vele gewone Amerikanen dachten. Wie wist nou werkelijk waar ze om vochten? Wie wist trouwens waar Vietnam lag? Ja, van de mensen die daar woonden wisten ze dat ze geel waren.

Got in a little hometown jam - So they put a rifle in my hand
Sent me off to a foreign land - To go and kill the yellow man
En zoals we allen weten, verloor Amerika de oorlog. Ondanks alle troepeninzet, al het wapentuig, al die chemische wapens en bombardementen, de Vietcong bleek niet te verslaan. Dus die zinloze oorlog, leverde ook nog niet op z'n minst de overwinning. Integendeel, Amerika verloor. Het verloor z'n moraal en vooral z'n mensen.
I had a brother at Khe Sahn - Fighting off the Viet Cong
They're still there, he's all gone
He had a woman he loved in Saigon
I got a picture of him in her arms
In het derde couplet beschrijft Bruce dat vele Amerikanen bepaald niet zaten te springen om de veteranen. Ze werden soms met de nek aangekeken, want ja, ze hadden gevochten in een oorlog waar binnenlands veel weerstand tegen was ontstaan. Maar verder ging het ook economisch niet goed met Amerika. En daar leken wederom de veteranen de dupe van te worden. Ze kwamen niet of nauwelijks aan werk. Dat stuitte Bruce tegen de borst: de manier waarop de veteranen werden behandeld. Ja, de Vietnamoorlog, daar had Bruce ook moeite mee, maar dat was nog geen reden om die mensen bij thuiskomst zo te behandelen.
Come back home to the refinery - Hiring man says "Son if it was up to me"
Went down to see my V.A. man - He said "Son, don't you understand"
En dan elke keer die krachtig, uit de tenen gezongen, refreinen:
Born in the U.S.A.
I was born in the U.S.A.
I was born in the U.S.A.
I was born in the U.S.A.
Born in the U.S.A.
Het zette vele mensen op een dwaalspoor. Niet alleen Ronald Reagan en z'n team. Maar wat te denken van alle buitenlanders. Mensen die de Engelse taal niet zo machtig waren. Of in zijn algemeenheid mensen die niet zo goed luisteren naar teksten. Of mensen die de coupletten niet goed verstaan, omdat Bruce soms ietwat mompelend zingt. Voor die mensen sprong het refrein er telkenmale uit. Die viel niet te missen. En ja, als je dan alleen die tekst hoort, kan ik mij het misverstand wel voorstellen. Maar gelet op de context van het nummer krijgt het een hele andere lading. De ik-persoon, maar ook zeker al die Vietnam veteranen: ze zijn allemaal geboren in Amerika. Behandel ze daar dan ook naar!

3. Sunday Bloody Sunday - U2

"How long? How long must we sing this song?" Eén van de bekendste zinnen uit Sunday Bloody Sunday van de Ierse band U2. Helaas hebben ze het nummer jaren MOETEN zingen. Het nummer is namelijk een sterk protest tegen het Ango-Ierse geweld in Noord-Ierland. En zolang dat geweld nog niet voorbij was, was het nodig om de boodschap van Sunday Bloody Sunday over te brengen. Specifiek gaat het nummer over twee bloedbaden, in 1920 en 1972, die bekendstaan als Bloody Sunday. Maar in zijn algemeenheid was U2 helemaal klaar met het geweld. Ongeacht wie het geweld pleegde. Helaas heeft dat geweld nog jarenlang aangehouden totdat op 28 juli 2005 de IRA (Irish Republican Army) haar leden opdroeg om een einde te maken aan de gewapende strijd. In een historische verklaring zei de organisatie dat de gewapende strijd was opgegeven en dat men ook een einde wilde maken aan alle criminele activiteiten van IRA-leden. De IRA was in 1919 opgericht en leverde sindsdien strijd met de in hun ogen Britse bezetters. Na deze historische verklaring zijn er nog wel enkele onlusten geweest, zoals tijdens de jaarlijkse Oranjemarsen, maar de aanslagen behoorden tot het verleden.14

Sunday Bloody Sunday is de derde single van het album War uit 1983. Het nummer ontstond toen gitarist The Edge in 1982 een gitaarloopje en tekst bedacht voor hun nieuwe album terwijl zanger Bono en zijn vrouw Ali Hewson op huwelijksreis waren in Jamaica. Door ruzie met zijn vriendin en twijfels vanwege zijn eigen schrijfkwaliteiten, uitte The Edge zijn frustratie in een stuk muziek. In deze fase had het nummer nog geen titel of refrein, alleen een thema. Nadat Bono de tekst had uitgewerkt, werd het nummer opgenomen. De tekst wordt bezongen vanuit het standpunt van iemand die al het geweld in zijn omgeving veracht. Eerdere versies van Sunday Bloody Sunday begonnen met de zin “Don’t talk to me about the rights of the IRA, UDA”. Uiteindelijk is besloten dat deze, wel erg politiek geladen zin, vervangen moest worden.15

Sunday Bloody Sunday - U2 (album: War)

Zoals gezegd zijn er twee zogenaamde Bloedige Zondagen in de Ierse geschiedenis. De eerste was in 1920 toen Britse troepen het vuur openden op toeschouwers bij een voetbalwedstrijd in Dublin. Het was een vergelding voor de moord op Britse undercover agenten. De tweede was op 30 januari 1972 toen Britse paratroepers 14 ongewapende mannen en jongens vermoorden tijdens een vreedzame demonstratie in Derry, Noord-Ierland. De demonstratie was evengoed verboden door de Britten. Zij was georganiseerd door de protestantse Ivan Cooper om te protesteren tegen de opsluiting van, voornamelijk katholieke, Ieren in Noord-Ierland. Ondanks de ernst van het bloedbad is er destijds geen veroordeling geweest. Het zogeheten Widgery-tribunaal, dat voor deze zaak ingesteld werd, achtte de militairen onschuldig aan de dood van de veertien. Pas op 15 juni 2010 bood een vertegenwoordiger van de regering, de toenmalige Britse premier David Cameron, zijn excuses aan voor de dood van deze veertien onschuldige mensen. Dit deed hij naar aanleiding van het verschijnen van een langverwacht rapport van de magistraat Mark Saville. Het lijvige rapport verscheen na 12 jaar en de conclusies waren volgens Cameron "schokkend". Volgens Lord Saville was de dood van de veertien betogers "onrechtvaardig en onverdedigbaar". Het onderzoek is het duurste en langste in de Britse justitiële geschiedenis.16

De tekst van Sunday Bloody Sunday gaat vooral over de tweede Bloedige Zondag. Uit de tekst blijkt overigens nergens specifiek dat het om het bloedbad van 1972 gaat. Wat wel duidelijk naar voren komt is het ongeloof over de afschuwelijke daad, het verschrikkelijke geweld. Konden ze maar hun ogen sluiten en het nieuws laten verdwijnen. Beelden van gebroken flessen onder de voeten van kinderen, lichamen geslingerd door de straten. Er zijn al teveel slachtoffers gevallen, teveel families die uiteen zijn gerukt. Zo veel verliezen. Zeg me nou eens eerlijk: wie heeft er gewonnen? Hoe lang moeten we het nummer nog zingen? Het is duidelijk dat Sunday Bloody Sunday een protestlied is. Een protest tegen het geweld, tegen onschuldige slachtoffers. Nergens kiest U2 een kant. Ze roepen in feite alle partijen op het geweld te staken. De dag van de overwinning van Jezus is gekomen, de dag van de overwinning op "Sunday Bloody Sunday".

I can't believe the news today
Oh, I can't close my eyes and make it go away
How long... How long must we sing this song
How long, how long... 'cause tonight...we can be as one
Tonight...
Broken bottles under children's feet
Bodies strewn across the dead end street
But I won't heed the battle call
It puts my back up, puts my back up against the wall
Sunday, Bloody Sunday
Sunday, Bloody Sunday
Sunday, Bloody Sunday
And the battle's just begun
There's many lost, but tell me who has won
The trench is dug within our hearts
And mothers, children, brothers, sisters torn apart
(...) The real battle just begun
To claim the victory Jesus won on...
Sunday Bloody Sunday
Sunday Bloody Sunday...

Eén van de krachtigste, meest emotionele uitvoeringen van Sunday Bloody Sunday die ik ken, is de live-uitvoering die staat op de film Rattle & Hum uit 1988. De versie van het nummer die daar op staat is van 8 november 1987 en is opgenomen tijdens het concert in de McNichols Sports Arena in Denver, Colorado. Tijdens het nummer spreekt Bono het publiek toe. Hij is zeer geëmotioneerd. Want op die dag zelf zijn bij een nieuwe bloedige bomaanslag van de IRA in het Noord-Ierse plaatsje Enniskillen opnieuw 13 onschuldige mensen omgekomen. "And let me tell you somethin'. I've had enough of Irish Americans who haven't been back to their country in twenty or thirty years come up to me and talk about the resistance, the revolution back home...and the glory of the revolution...and the glory of dying for the revolution. Fuck the revolution! They don't talk about the glory of killing for the revolution. What's the glory in taking a man from his bed and gunning him down in front of his wife and his children? Where's the glory in that? Where's the glory in bombing a Remembrance Day parade of old age pensioners, their medals taken out and polished up for the day. Where's the glory in that? To leave them dying or crippled for life or dead under the rubble of a revolution that the majority of the people in my country don't want. No more!17
Wow! Wat een krachtige boodschap. Kippenvel. En wat een terechte boodschap. En het blijkt eens te meer dat Bono geen zijde kiest. Ja, misschien de zijde van de onschuldigen. Want het geweld van zowel de IRA als van de Britten veroordeelde hij net zo hard.

2. Trouble Every Day - Frank Zappa and The Mothers Of Invention

In de jaren zestig kende Amerika nog een hele sterke rassenscheiding, waarbij de Afro-Amerikaanse bevolking, maar ook de latino's, minder rechten bezaten dan de blanke bevolking en op allerlei vlakken gediscrimineerd werden. Tegelijkertijd werd de woede over deze segregatie en ongelijkheid sterker en sterker en leidde het de emancipatie-beweging van de Afro-Amerikaanse bevolking in. Dit ging vanaf medio jaren zestig steeds vaker gepaard met uitbraken van rassenrellen. Zo vonden tussen 11 en 17 augustus 1965 rellen plaats in de wijk Watts van de stad Los Angeles. Bij de rellen vielen 34 doden, raakten 1032 mensen gewond, en werden in totaal 3438 mensen gearresteerd. De totale schade bedroeg 40 miljoen dollar (alhoewel ook cijfers van 200 miljoen dollar genoemd worden). Meer dan 30.000 Afro-Amerikanen namen deel aan de rellen. Daarmee waren dit tot aan de rellen van 1992 de ergste rellen ooit in de geschiedenis van Los Angeles. Frank Zappa keek naar de beelden van de rellen op televisie, terwijl hij zelf in Los Angeles verbleef. Nog tijdens deze rellen schreef hij Trouble Every Day.

Het nummer verscheen op het debuutalbum Freak Out! van The Mothers of Invention in 1966. De boodschap is bij dit nummer belangrijker dan de muziek zelf. Het is namelijk een simpele rock track. Een 4/4 maat waarbij de coupletten afgewisseld worden door korte gitaarsolo's, en af en toe een refrein waarin Frank hoopte op het beste. Verder is de mondharmonica, gespeeld door Ray Collins, duidelijk aanwezig. Dit geeft het nummer een beetje blues mee. Als laatste valt op dat Frank zelf de vocalen voor z'n rekening nam. Iets wat hij niet vaak deed in de beginjaren van de Mothers. Leuk feitje: producer Tom Wilson van MGM Records hoorde Trouble Every Day als enige nummer van de band, waarop hij meteen al besloot ze een platendeal aan te bieden. Hij zou daarop Freak Out! produceren.

Trouble Every Day - Frank Zappa and The Mothers Of Invention (album: Freak Out!)

Het bijzondere aan Trouble Every Day is, is dat het de tand des tijds doorstaan heeft. Frank heeft het nummer gedurende zijn carrière meerdere reïncarnaties gegeven. Het nummer kreeg in latere edities de titel More Trouble Every Day. Belangrijk aspect daarbij was een muzikale en een tekstuele aanpassing. Qua muziek werd het nummer iets langzamer gespeeld waardoor het nog meer blues kreeg. Vaak werden er blazers aan toegevoegd en in sommige versies horen we een uitgebreide elektrische gitaarsolo. Qua tekst werd het nummer aangepast aan de actualiteit, want anders zou Frank het nummer in latere jaren niet meer gespeeld hebben. In de versie van 1974 zijn er vooral coupletten geschrapt. Maar de grootste tekstuele aanpassing is te horen in de zogenaamde Swaggart version die op The Best Band You Never Heard in Your Life staat. De originele tekst had als protestsongs juist zijn kracht in de tijd waarin de rassenrellen speelden. In de jaren zeventig of jaren tachtig zou de boodschap van de originele tekst aan kracht hebben ingeboet.18

Ik vind Trouble Every Day een geweldig nummer vanwege de originele tekst. De tekst is recht voor z'n raap: het is een protest tegen racisme, het geweld, sociale ongelijkheid, en een aanklacht tegen de sensatiebeluste wijze waarop de media omgingen met dit type nieuws. Ik houd van scherpe observaties in tracks die maatschappij-kritisch zijn en een goede afspiegeling zijn van de tijdsgeest. En dat is precies wat dit nummer is. De tekst is messcherp, en snijdt een pijnlijke episode aan in de geschiedenis van Amerika. En ja, als je 6 dagen lang naar beelden van rellen kijkt op televisie, kun je inderdaad stellen dat er sprake is van "trouble every day". In het nummer jaagt Frank er op een redelijk hoog tempo een enorme lap tekst uit. De tekst is goed te verstaan en te volgen, maar neem vooral de moeite om de tekst erbij te pakken om alles goed in je op te nemen. De passage waarin Frank stelt dat hij niet zwart is, maar dat hij maar al te vaak momenten heeft waarop hij wenste niet blank te zijn, doet me erg denken aan een andere krachtige protestsong: Hurricane van Bob Dylan. Dylan zegt in dit nummer dat hij zich als blanke Amerikaan schaamde te leven in een land waarin rechtspraak slechts een 'spelletje' is. Ik kan mij dit gevoel goed inbeelden. (Goh, welk nummer zal op 1 staan in mijn top 10?) Enkele tekstpassages om het verhaal van zojuist te illustreren:

Hey, you know something people?
I'm not black but there's a whole lots a times I wish I could say I'm not white
Well, I seen the fires burnin' and the local people turnin' on the merchants and the shops
Who used to sell their brooms and mops and every other household item
Watched the mob just turn and bite 'em and they say it served 'em right
Because a few of them are white, and it's the same across the nation
Black and white discrimination
Yellin' "You can't understand me!" 'N all that other jazz they hand me
In the papers and TV and all that mass stupidity that seems to grow more every day
Each time you hear some nitwit say he wants to go and do you in because the color of your skin
Just don't appeal to him (no matter if it's black or white) because he's out for blood tonight
You know we got to sit around at home and watch this thing begin
But I bet there won't be many live to see it really end
'Cause the fire in the street ain't like the fire in the heart
And in the eyes of all these people
Don't you know that this could start on any street in any town
In any state if any clown decides that now's the time to fight
For some ideal he thinks is right
And if a million more agree there ain't no Great Society
As it applies to you and me
Our country isn't free and the law refuses to see
If all that you can ever be is just a lousy janitor unless your uncle owns a store
You know that five in every four just won't amount to nothin' more
Gonna watch the rats go across the floor and make up songs about being poor

1. Hurricane - Bob Dylan

Hurricane werd door Dylan in samenwerking met Jacques Levy geschreven. Hij nam het op van juli tot oktober 1975 op. Het nummer werd in november 1975 als single uitgebracht door Columbia Records, en in januari 1976 fungeerde het als openingsnummer van Desire, het zeventiende studioalbum van Dylan. Het is één van de beste songs ooit gemaakt naar mijn mening. Ik stem dan ook al jaren op Hurricane van Bob Dylan in de Top2000 van NPO Radio 2. De kracht van dit nummer schuilt voor meer dan 90% in de tekst. Uiteraard is het voor Dylans doen ook een redelijk up tempo nummer, met een aantal van zijn typische handelsmerken zoals het bespelen van de mondharmonica. Maar dat is in mijn ogen allemaal bijzaak. Het gaat om het verhaal van Rubin "Hurricane" Carter. Deze zwarte Amerikaanse bokser had ooit wereldkampioen boksen kunnen worden, maar net voor z'n echte gloriejaren aanbraken, werd hij veroordeeld voor moord. Onterecht volgens Dylan, die in Carters arrestatie en veroordeling het zoveelste bewijs zag dat racisme, rassenongelijkheid in Amerika hoogtij vierde, en dat alle veranderde wetgeving ten spijt, de Amerikaanse maatschappij nauwelijks ten goede veranderd was sinds de slavernij was afgeschaft. Hurricane is dan ook een aanklacht tegen de rassenongelijkheid in het Amerika van de jaren zestig en zeventig. Een protest tegen de klassenjustitie van het Amerikaanse gerecht, dat vooral leek op te komen om de blanke belangen te behartigen.

Hurricane - Bob Dylan (album: Desire)

Carter werd in 1967 samen met John Artis tot drie levenslange gevangenisstraffen veroordeeld wegens medeplichtigheid aan drievoudige moord. In de ochtend van 17 juni 1966 werden in een café, genaamd 'Lafayette Grill', in Paterson (New Jersey), in totaal vijf mensen beschoten. Barkeeper Jim Oliver en Jim Ropars en Fred Nauyoks stierven, maar Hazel Tanis en Bill Marins overleefden het geweld. Marins werd in het hoofd geraakt en verloor daarbij een oog. Toen hij revalideerde in het ziekenhuis werd Carter naar hem toegebracht. Volgens Dylan zou hij verklaard hebben dat Carter niet de dader was. Eén van de belangrijkste getuigen was Patricia Graham Valentine, die tegenover het café woonde. Op 10 mei 1967 deed zij tijdens een rechtszitting verslag van haar ervaringen. Zij zou zijn gewekt door enkele luide knallen, die zij omschreef als "het dichtslaan van de cafédeuren". Een andere belangrijke getuige was Alfred Bello. Hij zou de schoten gehoord hebben toen hij richting de bar liep om sigaretten te kopen. Nadat Bello en Bradley in september 1974 bekenden meineed gepleegd te hebben, werd het proces heropend. Dylan werd tot het schrijven van Hurricane geïnspireerd door het lezen van de autobiografie van Rubin Carter, The Sixteenth Round. Carter had deze hem toegezonden vanwege Dylans eerdere betrokkenheid bij de Afro-Amerikaanse burgerrechtenbeweging. In 1975 bezocht Dylan Carter in de gevangenis. Na deze ontmoeting begon hij met het schrijven van het nummer. Alle publiciteit door het nummer Hurricane ten spijt werd Carter in 1976 opnieuw schuldig bevonden. Carter heeft altijd alle schuld ontkend. Hij is, net zoals Dylan, van mening dat zijn veroordelingen voortkwamen uit de racistische houding van de autoriteiten. De jury bestond ten tijde van de eerste veroordeling geheel uit blanken.19

Vanwege de kracht en het verhalende karakter van het nummer, heb ik gekozen om de gehele tekst weer te geven en niet slechts enkele fragmenten.

Pistol shots ring out in the barroom night; enter Patty Valentine from the upper hall
She sees a bartender in a pool of blood; cries out my God, they killed them all
Here comes the story of the Hurricane the man the authorities came to blame
For somethin' that he never done
Put in a prison cell, but one time he could-a been the champion of the world
Three bodies lyin' there does Patty see and another man named Bello, movin' around mysteriously
I didn't do it, he says, and he throws up his hands
I was only robbin' the register, I hope you understand
I saw them leavin', he says, and he stops
One of us had better call up the cops and so Patty calls the cops
And they arrive on the scene with their red lights flashin' in the hot New Jersey night
Meanwhile, far away in another part of town Rubin Carter and a couple of friends are drivin' around
Number one contender for the middleweight crown had no idea what kinda shit was about to go down
When a cop pulled him over to the side of the road just like the time before and the time before that
In Paterson that's just the way things go
If you're black you might as well not show up on the street 'less you want to draw the heat
Alfred Bello had a partner and he had a rap for the cops
Him and Arthur Dexter Bradley were just out prowlin' around
He said, I saw two men runnin' out, they looked like middleweights
They jumped into a white car with out-of-state plates and Miss Patty Valentine just nodded her head
Cop said, wait a minute, boys, this one's not dead
So they took him to the infirmary
And though this man could hardly see they told him that he could identify the guilty men
Four in the mornin' and they haul Rubin in
They took him to the hospital and they brought him upstairs
The wounded man looks up through his one dyin' eye; says, wha'd you bring him in here for? He ain't the guy!
Here's the story of the Hurricane the man the authorities came to blame
For somethin' that he never done
Put in a prison cell, but one time he could-a been the champion of the world
Four months later, the ghettos are in flame
Rubin's in South America, fightin' for his name
While Arthur Dexter Bradley's still in the robbery game
And the cops are puttin' the screws to him, lookin' for somebody to blame
Remember that murder that happened in a bar; remember you said you saw the getaway car
You think you'd like to play ball with the law; think it might-a been that fighter that you saw runnin' that night
Don't forget that you are white
Arthur Dexter Bradley said I'm really not sure
The cops said a poor boy like you could use a break
We got you for the motel job and we're talkin' to your friend Bello
You don't wanta have to go back to jail, be a nice fellow
You'll be doin' society a favor; that sonofabitch is brave and gettin' braver
We want to put his ass in stir; we want to pin this triple murder on him
He ain't no Gentleman Jim
Rubin could take a man out with just one punch but he never did like to talk about it all that much
It's my work, he'd say, and I do it for pay and when it's over I'd just as soon go on my way
Up to some paradise where the trout streams flow and the air is nice and ride a horse along a trail
But then they took him to the jailhouse where they try to turn a man into a mouse
All of Rubin's cards were marked in advance
The trial was a pig-circus, he never had a chance
The judge made Rubin's witnesses drunkards from the slums
To the white folks who watched he was a revolutionary bum
And to the black folks he was just a crazy nigger; no one doubted that he pulled the trigger
And though they could not produce the gun
The D.A. said he was the one who did the deed and the all-white jury agreed
Rubin Carter was falsely tried
The crime was murder one, guess who testified Bello and Bradley and they both baldly lied
And the newspapers, they all went along for the ride
How can the life of such a man be in the palm of some fool's hand
To see him obviously framed couldn't help but make me feel ashamed to live in a land where justice is a game
Now all the criminals in their coats and their ties are free to drink martinis and watch the sun rise
While Rubin sits like Buddha in a ten-foot cell; an innocent man in a living hell
That's the story of the Hurricane
But it won't be over till they clear his name and give him back the time he's done
Put in a prison cell, but one time he could-a been the champion of the world

Ik vind dat Bob Dylan heel dicht bij Rubin Carters versie van het verhaal is gebleven. Ja, af en toe dikte Bob het nogal aan. Maar dat moet ook wel in deze stijlvorm. Het is een liedtekst. Als je een boodschap wilt overbrengen, dan kan dat op twee manieren: impliciet via allerlei stijlfiguren, verborgen boodschappen, of juist heel expliciet. Bob Dylan koos voor heel expliciet. Het lied is een verhaal, een aanklacht. Om te zorgen dat de boodschap overkomt, is het verhaal hier en daar overdreven, sterk aangezet. Daar voegde Bob verder nog zijn sterke persoonlijke overtuiging aan toe dat het hier handelde om een schijnproces. Rubin Carter had volgens Dylan op voorhand al geen kans van slagen. No chance in hell dat hij een eerlijk proces zou krijgen. Maar is Dylans versie dan een onjuiste weergave van de werkelijkheid? Zonder dat ik alle bewijslast heb gezien of gehoord, denk ik dat Dylans versie vele malen dichter bij de werkelijkheid lag, dan de versie die leidde tot Carters veroordeling. Niet voor niets werd Rubin Carter in 1985 alsnog vrijgelaten nadat Haddon Lee Sarokin, rechter bij de federale rechtbank van New Jersey, in november oordeelde dat er sprake was geweest van een oneerlijke rechtsgang. Sarokin zei over de veroordelingen het volgende: "Based on racism rather than reason and concealment rather than disclosure". ("Meer gebaseerd op racisme dan rationaliteit en meer op geheimhouding dan openbaarmaking"). Drie jaar later werd deze beslissing in hoger beroep gehandhaafd.20 Hiermee is in mijn ogen voldoende bewijs geleverd dat Rubin Carter het slachtoffer was van een door-en-door racistische Amerikaanse samenleving, waar de Afro-Amerikanen, Latino's, eigenlijk alle niet-blanken, tweederangs burgers waren. Eén van de meest overduidelijke zichtbare vorm van die rassenongelijkheid en dat racisme kwam aan het licht bij het proces van Rubin "Hurricane" Carter. Ik ben blij dat Bob Dylan ervoor koos om deze onrechtvaardigheid aan de kaak te stellen in het, in mijn ogen, beste protestlied ooit gemaakt.

Voetnoten

1 Wikipedia, 'What's Going On (Marvin Gaye)' (geraadpleegd 20-06-2016; URL: https://nl.wikipedia.org/wiki/What%27s_Going_On_(Marvin_Gaye)).

2 Wikipedia, 'Viva Hate' (geraadpleegd 21-06-2016; URL: https://nl.wikipedia.org/wiki/Viva_Hate).

3 Alex van der Hulst, ''Margaret on the guillotine' - muzikanten haatten Thatcher', NRC.nl (08 april 2013; geraadpleegd 21-06-2016; URL: http://www.nrc.nl/nieuws/2013/04/08/margaret-on-the-guillotine-muzikanten-haatten-thatcher).

4 Wikipedia, 'Steve Biko' (geraadpleegd 24-06-2016; URL: https://nl.wikipedia.org/wiki/Steve_Biko).

5 Wikipedia, 'Biko (song)' (geraadpleegd 24-06-2016; URL: https://en.wikipedia.org/wiki/Biko_(song)).

6 Songfacts, 'Brothers in Arms by Dire Straits' (geraadpleegd 25-06-2016; URL: http://www.songfacts.com/detail.php?id=2549) en Wikipedia, 'Falklandoorlog' (geraadpleegd 25-06-2016; URL: https://nl.wikipedia.org/wiki/Falklandoorlog).

7 Bas Kromhout, 'Blank en zwart in Amerika' in: Historisch Nieuwsblad (3/2003; geraadpleegd 26-06-2016; URL: http://www.historischnieuwsblad.nl/nl/artikel/6096/blank-en-zwart-in-amerika.html).

8 Wikipedia, 'Say It Loud - I'm Black And I'm Proud' (geraadpleegd 25-06-2016; URL: https://en.wikipedia.org/wiki/Say_It_Loud_%E2%80%93_I%27m_Black_and_I%27m_Proud) en RJ Smith, 'The One. The life and music of James Brown' (1ste ed., maart 2012; Gotham Books, New York) p. 209-215.

9 RJ Smith, 'The One. The life and music of James Brown' (1ste ed., maart 2012; Gotham Books, New York) p. 211.

10 Wikipedia, 'Vietnamoorlog' (geraadpleegd 28-06-2016; URL: https://nl.wikipedia.org/wiki/Vietnamoorlog#Amerikaanse_oorlog).

11 Wikipedia, 'Kent State-bloedbad' (geraadpleegd 28-06-2016; URL: https://nl.wikipedia.org/wiki/Kent_State-bloedbad).

12 Wikipedia, 'Ohio (CSNY)' (geraadpleegd 04-07-2016; URL: https://nl.wikipedia.org/wiki/Ohio_(CSNY)).

13 Wikipedia, 'Born in the U.S.A.' (geraadpleegd 08-07-2016; URL: https://nl.wikipedia.org/wiki/Born_in_the_U.S.A.) en Miss Cellania, 'The most misunderstand political campaign song in history' (13-11-2012; geraadpleegd 08-07-2016; URL: http://www.neatorama.com/2012/11/13/The-Most-Misunderstand-Political-Campaign-Song-in-History/.

14 Landenweb.nl, 'Noord-Ierland geschiedenis' (geraadpleegd 13-07-2016; URL: http://www.landenweb.nl/noord-ierland/geschiedenis/).

15 Wikipedia, 'Sunday Bloody Sunday (U2)' (geraadpleegd 13-07-2016; URL: https://nl.wikipedia.org/wiki/Sunday_Bloody_Sunday_(U2)).

16 Wikipedia, 'Bloody Sunday (1972)' (geraadpleegd 13-07-2016; URL: https://nl.wikipedia.org/wiki/Bloody_Sunday_(1972)) en Songfacts, 'Sunday Bloody Sunday by U2' (geraadpleegd 13-07-2016; URL: http://www.songfacts.com/detail.php?id=890.

17 Wikipedia, 'Sunday Bloody Sunday' (geraadpleegd 13-07-2016; URL: https://en.wikipedia.org/wiki/Sunday_Bloody_Sunday) en Songfacts, 'Sunday Bloody Sunday by U2' (geraadpleegd 13-07-2016; URL: http://www.songfacts.com/detail.php?id=890.

18 Wikipedia, 'Trouble Every Day (song)' (geraadpleegd 12-04-2016; URL: https://en.wikipedia.org/wiki/Trouble_Every_Day_(song)); Songfacts, 'Trouble Every Day by Frank Zappa' (geraadpleegd 12-04-2016; URL: http://www.songfacts.com/detail.php?id=20703 en Allmusic.com, 'Trouble Every Day - The Mothers of Invention, Frank Zappa. Song Review by François Couture' (geraadpleegd 12-04-2016; URL: http://www.allmusic.com/song/trouble-every-day-mt0044284068.

19 Wikipedia, 'Hurricane (lied)' (geraadpleegd 18-07-2016; URL: https://nl.wikipedia.org/wiki/Hurricane_(lied)).

20 Wikipedia, 'Hurricane (lied)' (geraadpleegd 18-07-2016; URL: https://nl.wikipedia.org/wiki/Hurricane_(lied)).

Reacties (2)

  • Rinze

    Rinze

    28 augustus 2016 op 22:42 | #

    Het is natuurlijk je persoonlijke voorkeur, maar naar mijn mening zou Barry McGuire's Eve of Destruction hier wel thuishoren. Dat is toch een beetje de moeder aller protestsongs. Kenmerk van een echte protestsong is toch de wat rauwere zang, minder aandacht voor een juiste muzikale weergave en vooral veel herhaling van de protestboodschap. Dus veel herhaling van die protestboodschap. Protestboodschap.Dan kom ik met en rijtje met bijvoorbeeld

    Billy Joel - Goodnight Saigon
    Edwin Starr - War
    Sex Pistols - God save the Queen
    RATM - Killing in the name
    Cranberries - Zombie
    en good old Ome Bob's The times they are-a changing,

    Doe er je voordeel mee!

    antwoord

    • Webmaster Meijer

      Webmaster Meijer

      29 augustus 2016 op 19:11 | #

      Hoi Rinze, dank voor jouw lijst. Wat jezelf al aangaf, een lijst als de mijne weerspiegelt mijn persoonlijke voorkeur. Een aantal nummers uit jouw rijtje stonden ook op mijn shortlist, maar haalden de final cut niet. Ik weet eerlijk gezegd ook niet, of ik dit moment mijn lijst zou aanpassen. Is jouw selectie ook jouw persoonlijke voorkeur?

      antwoord

Plaats een reactie

U plaatst een reactie als gast U kunt hieronder inloggen