Hogere sferen

Drugs zijn verleidelijk als je artiest bent. Alleen maar ´uppers´ of toch ook ´downers´?

Drugs zijn verleidelijk als je in de muziekbusiness zit. Op één of andere manier geldt de regel dat als je een succesvol artiest bent, de drugs op je afkomen als ware je een magneet. Het is waarschijnlijk een soort combi van 2 zaken. Enerzijds heb je succes en dus een beetje geld en dat trekt dealers aan als vliegen op stront. Anderzijds zul je je als succesvol artiest enigzins op een roze wolk wanen. Je voelt je een klein beetje onoverwinnelijk. Je muziek is gewild, je wordt aanbeden door duizenden, tienduizenden fans wereldwijd. Om in die permanente roes te blijven ga je substanties gebruiken die je dat gevoel blijven geven. En om het nog erger te maken: je bent als artiest vooral actief in de avond en nachtelijke uren, en vooral in uitgaansgebieden (clubs, concertzalen, kroegen, etc). Allemaal factoren die het des te eenvoudiger maken in aanraking te komen met drugs.

Hebben drugs meer gedaan dan zorgen voor tijdelijke roezen? Ja, ze hebben gezorgd voor geweldige songs! Maar de keerzijde van drugs is dat ze voor verslavingen en ellende hebben gezorgd die bands kapot hebben gemaakt, carrières om zeep hebben geholpen, ja, zelfs de dood tot gevolg hebben gehad. Deze tweedeling zag je ook gereflecteerd in de songteksten van vele pop- en rocksongs. In sommige nummers worden de positieve kanten van drugs verheerlijkt, terwijl in andere nummers de strijd tegen de verslaving en de schadelijke effecten van drugs centraal staan.

In dit artikel licht ik voorbeelden uit van de positieve en negatieve kanten van drugs. Ik doe dat aan de hand van twaalf nummers. Ik zal zeer voor de hand liggende nummers bespreken. Nummers die iedereen kent, en waarvan het allang geen geheim meer is dat ze over drugs gaan. Maar ik zal ook nummers bespreken die niet iedereen goed kent, of waarvan niet veel mensen zich zullen hebben gerealiseerd dat ze over de drugsscene gaan. Laat je verrassen. Ik begin met de minst bekende nummers.

10. Hand of Doom - Black Sabbath

Hand of Doom is een nummer van de Britse hard rock band Black Sabbath. Het nummer verscheen op het album Paranoid, dat uitkwam in 1970 en dat de hard rock (metal bestond toen nog niet als term) een geweldige impuls zou geven. Het nummer is het een-na-langste nummer van het album, na War Pigs. De tekst werd geschreven door de bassist Terry 'Geezer' Butler. De inspiratie voor de tekst kwam van de vele Amerikaanse Vietnam-soldaten die in Engeland arriveerden eind jaren zestig. Bijna zonder uitzondering leden deze soldaten aan ernstige drugsverslavingen. Ze hadden drugs tot zich genomen om de verschrikkingen van de Vietnam oorlog te kunnen vergeten. Maar dit had slechts tot gevolg dat ze zich van binnenuit kapot zouden maken. 1 Het is dus allesbehalve een lofzang op drugs.

Hand of Doom (album: Paranoid)

De tekst is vrij expliciet. Het schetst direct de context van de Vietnam oorlog. De bommen, de napalm. Gedesillusioneerd door de oorlog zet de soldaat een spuit om de ellende te kunnen vergeten. De verteller richt zich tot de soldaat. Hij vertelt hem dat het goede gevoel van de heroïne slechts tijdelijk is. Ja, in je geest voel je je verlicht, maar aan je lichaam te zien takel je al af. Om aan het einde zelfs te sterven.

First it was the bomb, Vietnam napalm
Disillusioning, you push the needle in
From life you escape, reality's that way
Colours in your mind satisfy your time
(...)
Now you know the scene, your skin starts turning green
Your eyes no longer seeing life's reality
Push the needle in, face death's sickly grin
Holes are in your skin, caused by deadly pin
  

Er schuilt een zekere ironie in Hand of Doom als je je bedenkt dat de band Black Sabbath zichzelf ook van binnenuit kapot maakte door drugs te gebruiken. Vooral frontman Ozzy Osbourne verloor zichzelf in ongebreideld drugsgebruik. Dit had zelfs tot gevolg dat hij uit de band werd gezet in 1978.

9. Doctor Robert - The Beatles

Het mooie van The Beatles is, naast hun muziek, is dat er zoveel mysterie om die band hangt. Misschien omdat ze zo ontzettend veel hebben betekend voor de muziekgeschiedenis, dat iedereen alles wat ze deden probeerden te verklaren en daarmee met evenzovele theorieën kwamen. Mischien omdat hun teksten, hun interviews ruimte lieten voor vele interpretaties. Feit is dat veel van wat ze deden niet 100% verklaard is. Dat geldt ook voor het nummer Doctor Robert van het album Revolver uit 1966. Er gaan verschillende theorieën over 'wie' Doctor Robert was. Was hij een echt persoon, was het een bijnaam? Zo ja, wie bedoelden ze? Waar in ieder geval geen twijfel over bestaat, is dat het nummer vele drugsverwijzingen bevat.

Doctor Robert (album: Revolver)

Om te beginnen kunnen we stellen dat Doctor Robert over een drugsdealer gaat. In de jaren zestig was het zeer gangbaar om drugsdealers 'doctors' te noemen. Maar wie was die drugsdealer 'doctor Robert' dan? John Lennon zei ooit dat hij zelf Dr. Robert was: "In de begindagen was ik degene die alle pillen bij zich droeg op onze tournees." Doctor Robert zou eveneens een verwijzing kunnen zijn naar Robert Zimmerman, de echte naam van de artiest Bob Dylan, die de bandleden liet kennismaken met wiet. Weer een andere theorie is dat de titel verwees naar Dr. Charles Roberts, een dokter in New York. Maar hier wordt van gezegd dat deze doctor een alias was van één van Andy Warhols actrices om een andere 'doctor' mee te beschermen die ook beroemde mensen van drugs voorzag. Nee, de meest gangbare theorie is, dat Doctor Robert verwijst naar de New Yorkse dokter Robert Freymann, een van origine Duits fysicus die beroemd is geworden door het voorschrijven van amfetamines aan hele beroemde mensen. Amfetamine is een synthetische drug. In de volksmond wordt de drug ook wel speed, slurf, rapapa of spit genoemd. Het gebruik is verslavend, onder meer omdat mensen lusteloos zijn als zij het niet gebruiken. Amfetamine werkt stimulerend en bevordert aldus slapeloosheid. Daarnaast vermindert de lust tot eten of drinken. Deze 'Speed Doctor' Freymann klopte zich ooit op de borst door te beweren dat hij wel 100 beroemde mensen kon noemen die gebruik maakten van zijn diensten. Het is echter ongewis of de leden van The Beatles tot zijn klanten behoorden. Op basis van het liedje zou je dat kunnen veronderstellen, maar bewijs ervoor is er niet. De echte Dr. Robert overleed overigens in 1987. Hij was zijn licentie in 1968 al kwijt geraakt. 2

De tekst van Doctor Robert is vrij impliciet. Nergens wordt letterlijk gezegd dat doctor Robert je aan drugs, speed kan helpen. Nee, je wordt geacht een beetje tussen de regels door te lezen. Deze dokter kan je helpen als je je neerslachtig voelt. Drink een slok van wat hij je geeft, en je voelt je een nieuw en herboren man. Dit strookt met het effect van amfetamines, van speed. Het geeft je een boost. Zorgt dat je barstenvol energie zit. Wat tenslotte ook een beetje prijsgeeft dat we hier met een veredelde dealer te maken hebben, blijkt uit het feit dat je hem dag en nacht kunt bellen.

Ring my friend, I said you call Doctor Robert
Day or night he'll be there any time at all, Doctor Robert
Doctor Robert, you're a new and better man
He helps you to understand
He does everything he can, Doctor Robert

If you're down he'll pick you up, Doctor Robert
Take a drink from his special cup, Doctor Robert
Doctor Robert, he's a man you must believe
Helping everyone in need
No one can succeed like Doctor Robert
  

8. Pusherman - Curtis Mayfield

Pusherman is de tweede track op het soundtrack album Superfly van de Amerikaanse soul en funk muzikant Curtis Mayfield. De soundtrack werd in juli 1972 uitgebracht. Het hoorde bij de zogenaamde 'Blaxploitation' film met dezelfde naam. Blaxploitation is een term voor exploitatiefilms die aanvankelijk voor een zwart publiek gemaakt werden en waarin zwarte acteurs de hoofdrollen spelen. Naast Superfly is Shaft een hele bekende film uit dit genre. Exploitatie wil in dit verband overigens zeggen, dat de films vooral effect moeten sorteren. Het verhaal is ondergeschikt aan de beelden van seks, drugs, geweld etc. De soundtrack werd een groter succes dan de film. Het leverde twee goed verkopende singles op met Freddie's Dead en Superfly.

Voor Curtis Mayfield was Superfly zijn derde album. Kenmerkend voor de verhaallijn is het sociale commentaar op de zwarte Amerikaanse stadssamenleving waarin armoede en drugsmisbruik centrale thema's zijn. Curtis nam in zijn teksten een steviger standpunt in dan in de film, waarin het nogal dubbelzinnige beelden weergeeft van drugsdealers. 3

Pusherman (album: Superfly)

Pusherman vertelt het verhaal van de drugsdealer. Hij richt zich direct tot zijn luisteraar. "Hé, ik ben diegene die jou aan je 'goods' kan helpen. Zeg me wat het moet zijn. Wiet, cocaïne, maakt niet uit wat. I'm your pusherman Ik zorg dat jij aan je gerieven komt."

I'm your mama, I'm your daddy
I'm that nigga in the alley
I'm your doctor, when in need
Want some coke, have some weed
You know me, I'm your friend
Your main boy, thick and thin
I'm your pusherman
I'm your pusherman
Leuk detail in dit fragment is, dat hij zichzelf vergelijkt met een dokter. We zagen al bij Doctor Robert van The Beatles, dat drugsdealers vaak werden aangeduid met 'doctors'. Op het oog lijkt hij ingenomen met zichzelf, voelt hij zich heel wat. Maar aan het einde van het lied zien we toch tekenen van barsten in die ogenschijnlijk succesvolle en zelfverzekerde rol van de 'pusherman'.
Got a woman I love desperately
Wanna give her something better than me
Been told I can't be nothin' else
Just a hustler in spite of myself
I know I can brake it
This life just don't make it

7. The Needle and the Damage Done - Neil Young

De Canadese rockzanger en gitarist Neil Young bracht op 14 februari 1972 het legendarische album Harvest uit. Op dat album stond naast allerlei bekend geworden nummers als Heart of Gold, Old Man en Alabama, ook het gevoelige The Needle and the Damage Done. Neil Young had al bekendheid verworven met zijn werk met David Crosby, Stephen Stills en Graham Nash, en met eerder werk met de band Crazy Horse. Harvest, zijn vierde studioalbum, bezorgde hem wereldwijd succes als soloartiest.

The Needle and the Damage Done (album: Harvest)

De titel The Needle and the Damage Done geeft al meteen een deel van zijn inhoud prijs. De naald die de schade heeft toegebracht, is in dit nummer een heroïnenaald. Neil Young beschrijft in het nummer de schade die heroïneverslavingen hadden op veel muzikanten die hij kende. Het nummer gaat dus niet over specifiek één muzikant. Toch was de verslaving van zijn vriend en Crazy Horse bandlid Danny Whitten een hele duidelijke inspiratiebron. Het wrange was, dat later in 1972, op 18 november, Danny overleed aan een overdosis heroïne. Deze gebeurtenis zou later het thema vormen voor het album Tonight's the Night. Op dit album rouwt Neil om de dood van Danny Whitten en Bruce Berry, een roadie van hem die ook overleed aan een overdosis. The Needle and the Damage Done was dus een overduidelijke anti-drugs song. Desondanks wilde Neil niet bekend staan als een predikant. Hij vond alleen wel dat hij dit nummer moest maken. 4

De tekst vereist alleen van de luisteraar dat ze weten dat heroïne toegediend wordt met een injectienaald. Maar buiten dat is het duidelijk dat Neil teveel mede-muzikanten er onderdoor heeft zien gaan. Een mooie beeldspraak vind ik zelf is de slotregel: elke junkie is als de ondergaande zon.

I hit the city and
I lost my band
I watched the needle
take another man
Gone, gone, the damage done.
(...)
I've seen the needle
and the damage done
A little part of it in everyone
But every junkie's
like a settin' sun.

6. Dope Sucks - Herman Brood & His Wild Romance

Neerlands bekendste, en misschien wel enige, rock 'n' roll junkie was Herman Brood. Hij werd vooral bekend van zijn periode bij de bluesband Cuby & the Blizzards en zijn latere werk met zijn begeleidingsband His Wild Romance. Hij was pianist bij Cuby en bij zijn solowerk ook zanger. Verder hebben we hem vooral leren kennen als schilder.

Van Herman was het bekend dat hij drugs gebruikte. Harddrugs welteverstaan: speed en heroïne. Dit begon al tijdens zijn deelname aan z'n eerste bandje The Moans. Hij kreeg pillen toegestopt toen ze regelmatig voor Amerikaanse militairen in West-Duitsland optraden. In 1967 voegt Herman zich bij Cuby & The Blizzards. Gedurende deze periode wordt z'n drugsgebruik steeds excessiever. Toen de platenmaatschappij daar lucht van kreeg, zetten ze hem uit de band. Hij werd er niet clean door. Integendeel. Herman krabbelt muzikaal weer op na het reünie optreden van Cuby and the Blizzards voor het VARA-programma Nederpopzien.

Z'n solocarrière start gek genoeg ook met een drugsverhaal. Herman ontmoet café-eigenaar Koos van Dijk in Winschoten terwijl hij een injectienaald zoekt in een vuilnisbak. Koos helpt hem zoeken en dat is de start van een levenslange vriendschap. Koos wordt Hermans manager en onder zijn hoede wordt de band Herman Brood & His Wild Romance opgericht. Het debuutalbum Street uit 1977 wordt goed ontvangen, maar z'n echte doorbraak is met de single Saturday Night van het tweede album Shpritsz. Het succes houdt niet heel lang aan. Zijn Amerikaanse tour en het abum Go Nutz (1980) worden geen succes. Hij houdt ermee op. Veel bekendheid geniet Herman later als schilder. Bovendien kent heel Nederland hem als de beroemdste harddrugsgebruiker van Nederland. Deze levensstijl leek lang geen grip te krijgen op Hermans gezondheid, maar toen dat toch dreigde te gebeuren nam hij een ultiem besluit: hij sprong in 2001 van het Hilton Hotel z'n einde tegemoet. 5

Dope Sucks (album: Shpritsz)

Dope Sucks is het tweede nummer na Saturday Night op Shpritsz. Voor een junk, en iemand die geen spijt leek te hebben dat hij drugs gebruikte, is de titel een duidelijk statement. Drugs zijn waardeloos. Het nummer lijkt gericht op iemand die Herman graag zag, iemand waarvan hij niet wilde dat ie hetzelfde pad zou kiezen als hij. Je moet vooral bezig zijn met oprecht voelen, voelen en leven vanuit het hart en niet vanuit het hoofd. Waarmee Herman maar aangaf dat drugs slechts je hersenen beïnvloedden, maar dat dit schijn was. Drugs houdt je voor de gek, en maakt je tot een 'blok beton', zoals hij het verwooordde. Nee, de weg van de drugs is een doodlopende weg.

Dope sucks
Don't wanna push no narcotic revolution
Don't wanna push you down Dead End Street
Don't like to see you run around in circles
Don't wanna turn you into a piece of concrete

Get down to the real thing
Get down to what you honestly feel
You better do it from the heart
Don't you do it from the head
You better do it from the heart
(...)
Dope sucks
It's comin out of my nose

5. Nederwiet / Heroïne - Doe Maar

Beatlesque taferelen in het koude kikkerlandje in de jaren tachtig. Gillende tienermeisjes probeerden om het hardst de aandacht te vragen van hun helden Ernst Jansz of Hennie Vrienten. Doe Maar had jong Nederland veroverd. Althans, onder de tienermeisjes was dat onmiskenbaar het geval. De oudere generaties en muziekrecensenten namen de muziek van Doe Maar niet al te serieus. De mengeling van Nederlandstalige punk, ska en reggea werd als te simplistisch gezien. Bovendien bleek er een grote kloof te zitten tussen de belevingswereld van de jonge en oudere generaties. Dat bleek vooral uit soms heftige reacties op bepaalde teksten.

Waarom bespreek ik 2 songs van 1 band? Bij Doe Maar kon ik er niet omheen. Ze hebben 2 iconische nummers gemaakt met drugs als onderwerp, die in beleving, gevoel en boodschap elkaars tegenpolen zijn. Pro versus anti-drugs. Soft versus harddrugs. Die tegenstelling kwam ook tot uitdrukking binnen de band zelf. Ieder bandlid van Doe Maar gebruikte drugs. Maar ze gebruikten verschillende soorten, waardoor de trips ook afweken. Was de één mellow, de ander stond te stuiteren. Dat werkte ook niet goed.

Doe Maar werd in 1978 opgericht door toetsenist en zanger Ernst Jansz en bassist Piet Dekker. Drummer is dan nog Carel Copier en het repertoire bestaat uit een mengeling van Nederlandstalige punk, rock 'n' roll, calypso en ook al een flinke dosis reggae en ska. In 1979 komt de eerste plaat uit. Het is vooral de platenhoes die bij blijft: op de hoes pronkt bassist Piet Dekker als potloodventer met zijn geslachtsdeel, al verhult een slim geplaatste sticker veel. In 1980 verlaat Piet de band. Hij wordt tijdelijk vervangen door Joost Belinfante totdat Henny Vrienten diens plaats inneemt. Ernst Jansz kent Vrienten nog van een tournee met Boudewijn de Groot. Eenmaal bij Doe Maar drukt Vrienten meteen zijn stempel op het repertoire. Hij schreef namelijk drie songs voor het tweede album Skunk, waardoor drie eerder geplande skanummers moesten wijken. De eerste bekendheid kwam met de single Sinds 1 dag of 2. Door toedoen van radio dj Frits Spits werd de titel veranderd naar 32 Jaar. Op Skunk staat ook de track Nederwiet. Het nummer is geschreven door Joost Belinfante, die zoals gezegd tijdelijk de plek van Piet Dekker had ingenomen. De volgende plaat werd Doris Day en andere stukken. Tijdens de opnames had drummer Copier plaats gemaakt voor de jeugdige René van Collem. 1982 betekende de grote doorbraak. De singles Doris Day en Is dit alles? zorgden voor Beatlesque taferelen. Het succes is groot, heftig, maar ook van korte duur. In 1983 verschijnt hun laatste album 4US. Hierop staat de track Heroïne. Nieuwe opnames voor een opvolger willen niet vlotten. De creatieve pijp is leeg. Bovendien is men die hysterie zat. De band houdt ermee op. Wat volgt zijn twee emotionele afscheidsconcerten op 14 april 1983 in de Maaspoort in ‘s-Hertogenbosch, die live door de televisie worden uitgezonden. Maar dat was niet het laatste wat we zouden horen van Doe Maar. Ze verrasten vriend en vijand door op 2 november 1999 aan te kondigen weer bij elkaar te komen. Er volgen concerten, het album Klaar tot en met de Symphonica in Rosso concerten in 2012. 6

Nederwiet (album: Skunk) Heroine (album: 4Us)

"Dit is een lied over een plant". Wie die regel nu hoort weet onmiddellijk dat het Nederwiet betreft. Nederwiet werd in ons land eind jaren zestig bekend als marihuana van vaderlandse bodem. Doe Maar zorgde in 1981 dat dit onder het grote publiek bekend werd. Hoe kon het ook anders. In het nummer wordt gedetailleerd uit de doeken gedaan hoe je zelf thuis je eigen wiet kan kweken.

Dit is een lied over een plant
Een groene plant, een mooie plant
Een welriekende plant, een grote, een sterke
Ja, een nuttige plant
Het gaat over de Cannabis sativa 'Hollandica'
Oftewel Nederwiet - wiedewiedewiet - jaja
We beginnen met het zaad
Het goede zaad is van een plant
Die al minstens drie generaties
In Nederland groeit en bloeit
Sommige mensen zeggen zeven
Maar dat is een kwestie van geloof, geloof ik
Dat mag je dus zelf weten, goed
Het goede zaad doe je in 
Maart april mei in de grond
Voorkiemen en zo
Dat is allemaal maar haastige spoed
(...)
Uit de songtekst blijkt wel hoe onschuldig Doe Maar tegen wiet aankeek. Het was toch immers softdrugs? Je werd er lacherig van, de wereld om je heen werd vredig en zag er mooier uit. Het enige wat het kwaad deed: je kreeg er vaak een vreetkick van. Zo onschuldig is wiet niet, dat weten de meesten wel. Maar in die tijd werd onder jongeren wiet als iets heel normaals en onschuldig gezien. Je kunt Nederwiet dan ook rustig in het pro-drugs hoekje plaatsen.

Hoe anders was de boodschap van Heroïne. Ik heb de subtitel maar weggelaten. Want GVD staat niet zo fraai. Toch was dat precies wat het gevoel was van Ernst Jansz toen hij dit nummer schreef. Het ging namelijk over de harddrugsverslaving van hun drummer René van Collem. Zoals ik al zei: als er binnen 1 band meerdere soorten drugs worden gebruikt gaat dat niet werken. Vooral niet met heroïne wat zo'n ontzettende verslavende werking heeft. Je wordt er een ander persoon van. Dit gebeurde ook met René. Hij was sowieso al de jongste in de band, waardoor hij al niet helemaal paste. Toen daar ook nog het gedrag van een typische heroïnejunk bij kwam was het snel gedaan met Renees carrière binnen Doe Maar. Anderhalf jaar na zijn aanstelling moest hij de band verlaten wegens overmatig drugsgebruik en onbetrouwbare gedrag. Gelukkig gaat het tegenwoordig goed met René. Hij is clean en heeft tijdens meerdere concerten weer meegespeeld met Doe Maar. Over zijn leven als verslaafde heeft hij een prachtig boek geschreven met de toepasselijke titel Heroïne Godverdomme.

mijn god wat ben je veranderd
je bent dezelfde nog niet
je had zo'n mooie mond met tanden
daar is niks meer van over
(...)
je belazerd al je vrienden
verneukt je eigen lief
besteeld je moeder voor een tientje
als je maar je shot krijgt

refrein:
heroine godverdomme
heroine godverdomme
heroine is een vloek
heroine godverdomme
heroine godverdomme
heroine wat is dat ??
Tsja, dit is overduidelijk een anti-drugs song. Met de nuance dat het vooral gaat om de harddrugs heroïne die het leven van een vriend, een bandlid kapot maakte. Het ironische is dat René van Collem meespeelde op deze track. Zijn vervanger Jan Pijnenburg kreeg kort na zijn aanstelling een auto-ongeluk, waardoor René hem nog minstens een half jaar heeft vervangen. In de clip hieronder zie je René meespelen tijdens de Symphonica in Rosso concertreeks. Gelukkig in betere tijden.

4. Heroin - Velvet Underground & Nico

Heroin is het centrale stuk op het album The Velvet Underground & Nico dat in maart 1967 door Verve Records werd uitgebracht. Het is het debuutalbum van de Amerikaanse experimentele rockband The Velvet Underground, die een samenwerking met zangeres Nico was aangegaan. Het album is geproduceerd door popartkunstenaar Andy Warhol. Hoewel het album destijds geen groot succes werd, wordt het tegenwoordig gezien als een van de meest invloedrijke albums aller tijden. Naast de muziek is het album vooral bekend van de cover van het album. Hierop staat een banaan, ontworpen door Andy Warhol, die je oorspronkelijk kon afpellen. Dit paste in de kunstvorm Pop Art.

Heroin (album: The Velvet Underground & Nico)

Het nummer Heroin is een monsterachtige song. Dit is mede bepaald door de lengte van de song, die met 7 minuten vrij lang is. Maar het is vooral de opbouw van de song, die op het einde een bijna maniakale intensiteit bereikt. Dit past bij ervaringen die gebruikers van heroïne hebben. Het schijnt verraderlijk te zijn. Je denkt dat je er lekker van aan het genieten kunt, maar dan raakt het je hard. En dan is het te laat. Je hebt geen keuze meer. Het raakt je harder en sneller en blijft maar komen. Deze gelijkenis erkende Lou Reed, de zanger en gitarist van The Velvet, in 1977. Dit wil overigens niet zeggen dat het nummer een verheerlijking van heroïne is. Drummer Maureen Tucker zou het nummer ooit beschreven hebben als een liedje over een 'bad trip'. Dit zou maar zo kunnen. 7

Ik vind de tekst absoluut niet pro of contra drugs. Ik vind het vooral een hele realistische uiteenzetting wat het betekent om drugsverslaafde te zijn. De tekst beschrijft iemand die heroïne nodig heeft. Hij wil dat goede gevoel krijgen, hij wil op weg naar wat hij noemt 'het koninkrijk'. Bij dit laatste past ook de opmerking uit de tekst dat hij zich na het zetten van een shot voelt als Jezus' zoon. Tegelijkertijd weet hij ook dat hij bij ieder shot een stap dichter is bij de dood, en dat hij bezig is zijn leven te vergooien ("to nullify my life").

I don't know just where I'm going
But I'm gonna try for the kingdom, if I can
'Cause it makes me feel like I'm a man
When I put a spike into my vein
And I tell you things aren't quite the same
(...)
Heroin, be the death of me
Heroin, it's my wife and it's my life
Because a mainline into my vein
Leads to a center in my head
And then I'm better off than dead
  

Heroin by The Velvet Underground from Omnes Productions on Vimeo.

3. Lucy in the Sky with Diamonds - The Beatles

De leden van The Beatles waren niet bepaald vies van drugs. Dat is vrij algemene kennis. Wat ik mij altijd ben blijven afvragen is, of je door toedoen van drugs ook geïnspireerd raakt tot het schrijven van geweldige popsongs. Bij The Beatles heb ik altijd het idee gehad, dat ervaringen van henzelf met drugs wel tot inspiratie hebben geleid, maar niet noodzakerlijkerwijs hen ingegeven ten tijde van het verkeren onder invloed van drugs, maar soms gewoon naderhand. Dit is vermoed ik ook het geval geweest bij Lucy in the Sky with Diamonds van het album Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band uit 1967.

Lucy in the Sky with Diamonds (album: Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band)

John Lennon en producer George Martin hebben altijd ontkend dat het nummer een verwijzing was naar de drug LSD. Als je de titel goed bekijkt, zie je al vrij snel de afkorting LSD: Lucy in the Sky with Diamonds. Het was bekend dat ze experimenteerden met deze drugs, maar de verwijzing in de titel zou op louter toeval berusten. Volgens Lennon zou hij het liedje geschreven hebben nadat zijn zoon Julian hem een tekening liet zien die hij Lucy in the Sky with Diamonds noemde. De Lucy op de tekening was Lucy O'Donnell, een klasgenootje van Julian die toen nog in de kleuterklas zat. Hij maakte in 1966 deze tekening van de toen driejarige Lucy. Hij bracht die bij zijn vader en gaf er de volgende uitleg bij: "That’s Lucy in the sky with diamonds". De zin werd het begin van het lied. In 2007 erkende Lucy in een interview op de BBC-radio dat zij de Lucy was uit het liedje. Ze overleed op 28 september 2009. 8 Ik vind het een prachtig verhaal, en ik geloof het ook wel. Maar dat wil nog niet zeggen, dat het nummer dan niet een verwijzing naar LSD was. Ik denk dat ze het heerlijk vonden om te spelen met de media. Het mocht niet baten, want de BBC deed het nummer in de ban.

En dan de tekst zelf. Bevat het verwijzingen naar drugs? Indirect wel naar mijn overtuiging. Het is zo'n vreemde tekst. Je wordt gevraagd je bepaalde situaties, beelden in te denken. Maar die beelden zijn zo vreemd, zo wazig, zo psychedelisch, dat je haast in een bepaalde trip moet zijn beland om je ze te kunnen voorstellen. Van LSD zou je zintuigelijke waarnemingen gaan veranderen. Echte hallucinaties zouden het niet zijn, toch komt het aardig in de buurt. Juist die effecten van LSD zie je naar mijn weten terug in de beelden die in Lucy in the Sky with Diamonds worden geschetst.

Picture yourself in a boat on a river
With tangerine trees and marmalade skies
Somebody calls you, you answer quite slowly
A girl with kaleidoscope eyes

Cellophane flowers of yellow and green
Towering over your head
Look for the girl with the sun in her eyes
And she's gone

Lucy in the sky with diamonds
Lucy in the sky with diamonds
Lucy in the sky with diamonds
Aaaaaah

Follow her down to a bridge by a fountain
Where rocking horse people eat marshmallow pies
Everyone smiles as you drift past the flowers
That grow so incredibly high
  
Eén van de veranderingen van je zintuigelijke waarnemingen is dat je in oppervlakten zoals een vloerkleed of een grasveld draaiende, caleidoscopische geometrische structuren waarneemt, soms driedimensionaal (fractals). En welke zinsnede zit er in Lucy in the Sky with Diamonds? Juist, "a girl with kaleidoscope eyes". Toeval? Ik dacht het niet!

2. Brown Sugar - The Rolling Stones

Brown Sugar is het openingsnummer en eerste single van het album Sticky Fingers uit 1971 van de Britse rockband The Rolling Stones. Hoewel het officieel geschreven is door Richards en Jagger, was Brown Sugar vooral het werk van Mick Jagger, die het nummer schreef tijdens de opnames van de film Ned Kelly in 1969. Het lied, met zijn prominente blues-rock-riffs, dubbele hoorn/gitaar-instrumentale break, en dansbare rockritmes, is vertegenwoordiger van de tijd waarin Mick Taylor als gitarist bij de Stones speelde. 9

Brown Sugar (album: Sticky Fingers)

Rolling Stones-zanger Mick Jagger houdt de betekenis van het lied Brown Sugar graag in het midden: 'de vage definitie', zo vertelde hij aan Rolling Stone Magazine, draagt bij aan het succes van het lied. Dus of het om de drug of een aanlokkelijke dame gaat...succes is gegarandeerd. De inhoud gaat vrij letterlijk over interraciale seks met een slavin die verkocht werd voor werk op een katoenplantage in New Orleans. De tekst is geïnspireerd op de zwarte achtergrondzangeres Claudia Linnear die deel uitmaakte van de Ikettes, de achtergrondzangeressen van Ike Turner en Tina Turner. Maar "brown sugar" is ook slang voor de harddrug heroïne. Heroïne wordt namelijk als poeder op een lepel verhit, waarna het bruin wordt en vloeibaar. Daarmee lijkt het haast 'bruine suiker'. De conclusie is dan ook dat de tekst niet letterlijk over heroïne gaat, maar er door de dubbele betekenis ervan wel naar verwijst. Want niet alleen het meisje smaakte Mick Jagger goed, maar ook heroïne had dat effect op hem en de andere leden van The Rolling Stones.

Gold Coast slave ship bound for cotton fields
Sold in the market down in New Orleans
Skydog slaver knows he's doin' all right
Hear him whip the women just around midnight

Brown Sugar, how come you taste so good
Brown Sugar, just like a young girl should  

1. White Rabbit - Jefferson Airplane

White Rabbit verscheen in 1967 op het album Surrealistic Pillow van de Amerikaanse psychedelische band Jefferson Airplane. Zangeres Grace Slick had het nummer geschreven. Dit had ze al gedaan toen ze nog bij The Great Society zat, zo rond 1965-66.

White Rabbit (album: Surrealistic Pillow)

Het is een nummer over drugs, zonder dat het ergens letterlijk zo wordt benoemd (of het moet de paddenstoel al zijn). Dit is meteen het knappe aan dit nummer: de dubbele betekenis van de tekst. Dit is zo goed gedaan, dat het destijds zonder problemen langs de censuur kwam. Grace Slick gebruikte in haar tekst de beelden van twee werken van Lewis Carroll: Alice's Adventures in Wonderland uit 1865 en de opvolger uit 1871, Through the Looking-Glass. Het bekendste beeld is dat van de pil die na inname je grootte verandert. Verder heeft Slick karakters uit beide werken in haar tekst verwerkt, zoals Alice, de witte ridder, de rode koningin, de slaapmuis (dormouse) en de waterpijp rokende rups. 10 Het was duidelijk waarom ze dit deed. Het effect van geestverruimende middelen zoals LSD zorgden ervoor dat je de wereld om je heen net zo ervoer als Alice in het konijnenhol. Bovendien is dit een pro drugs liedje. In de laatste regel roept ze bij monde van de slaapmuis (dormouse) op tot het voeden van je hoofd. M.a.w.: voed je geest met geestverruimende middelen!

One pill makes you larger, and one pill makes you small
And the ones that mother gives you, don't do anything at all

Go ask Alice, when she's ten feet tall

And if you go chasing rabbits, and you know you're going to fall
Tell 'em a hookah-smoking caterpillar has given you the call

And call Alice, when she was just small

When the men on the chessboard get up and tell you where to go
And you've just had some kind of mushroom, and your mind is moving low

Go ask Alice, I think she'll know

When logic and proportion have fallen sloppy dead
And the white knight is talking backwards
And the red queen's off with her head
Remember what the dormouse said
Feed your head, feed your head

BONUSTRACK: Cocaine Decisions - Frank Zappa

Wat is een lijst met liedjes zonder iets van Frank Zappa daartussen? Daarom, als ware het een bonustrack, nog een nummer van Frank. Voor de mensen die hem goed kenden is het geen geheim dat hij uitgesproken anti-drugs was. Dit zal velen, die zijn muziek voor het eerst horen, verbazen. "Hoe kan je zulke vreemde muziek maken, met nog vreemdere teksten, zonder dat je daarvoor eerst een pilletje hebt genomen?" Laten we het erop houden dat hij van zichzelf al erg ruimdenkend was. De reden dat hij anti-drugs was, was het feit dat hij bang was voor het effect wat drugs mogelijkerwijs kon hebben op zijn geest en daarmee zijn handelen. Zijn anti-drugs opvattingen gingen zelfs zo ver dat hij bandleden ontsloeg als hij ze betrapte met drugs. Dit was een beetje hypocriet, want vele bandleden gebruikten drugs, maar niet in zijn bijzijn en werden daardoor niet ontslagen. Dit moet hij geweten hebben. Als de band op tour was, zat Frank zelf in een luxe suite van een goed hotel en de rest van de band moest het dan met een 'shitty' motel doen. Konden ze in ieder geval ongestoord gebruiken.

Cocaine Decisions (album: The Man from Utopia)

Het nummer Cocaine Decisions is afkomstig van het album The Man from Utopia uit 1983. Zappa had meerdere anti-drugs liedjes, maar in tegenstelling tot die nummers richtte Frank zijn pijlen in Cocaine Decisions op de rijke Wall Street handelaren, doktoren en advocaten. Frank vond het kwalijk dat het handelen van deze mensen in sommige gevallen beïnvloed werd door hun cocaïnegebruik. Dat maakte hem erg kwaad. Hij vond per definitie dat hun handelen daarmee niet zuiver van aard was en daardoor ook schadelijke gevolgen kon hebben voor hem en anderen die gebruik maakten van hun diensten. De tekst is dan ook redelijk aggressief van toon. Overigens was dit nummer ook gericht aan zijn producers en platenlabelbazen. 11

I don't wanna know
'Bout the things that you pull
Outta your nose
Or where they goes
But if you are wasted
From the stuff you're stickin' in it
I get madder every day
'Cause what you do 'n' what you say
Affects my life in such a way
I learn to hate it every minute!
Cocaine decisions . . .
You are a doctor or a lawyer
You got an office with a foyer
And the cocaine decisions that you make today
Will not be discovered till it's over 'n' done
By the customers you hold at bay
  

Voetnoten

1 Wikipedia, 'Hand of Doom (Black Sabbath song)' (geraadpleegd 05-09-2015; URL: https://en.wikipedia.org/wiki/Hand_of_Doom_(Black_Sabbath_song)).

2 Wikipedia, 'Doctor Robert' (geraadpleegd 06-09-2015; URL: https://nl.wikipedia.org/wiki/Doctor_Robert), About The Beatles, 'Doctor Robert' (geraadpleegd 06-09-2015; URL: http://www.aboutthebeatles.com/doctor-robert en Songfacts, 'Doctor Robert by The Beatles' (geraadpleegd 06-09-2015; URL: http://www.songfacts.com/detail.php?id=111).

3 Wikipedia, 'Superfly (soundtrack)' (geraadpleegd 07-09-2015; URL: https://en.wikipedia.org/wiki/Superfly_(soundtrack)).

4 Wikipedia, 'The Needle and the Damage Done' (geraadpleegd 11-09-2015; URL: https://en.wikipedia.org/wiki/The_Needle_and_the_Damage_Done).

5 3FM, 'Biografie Herman Brood (& His Wild Romance)' (geraadpleegd 14-09-2015; URL: http://www.3fm.nl/artiest/4192/herman-brood-his-wild-romance/biografie).

6 Doe Maar de band. Fan site, 'De band' (geraadpleegd 20-09-2015; URL: http://www.doemaardeband.nl/de-band.html).

7 Dave Thompson reviewer from Allmusic, 'Heroin - The Velvet Underground' (geraadpleegd 09-10-2015; URL: http://www.allmusic.com/song/heroin-mt0009688252).

8 Wikipedia, 'Lucy in the Sky with Diamonds' (geraadpleegd 09-10-2015; URL: https://nl.wikipedia.org/wiki/Lucy_in_the_Sky_with_Diamonds).

9 Wikipedia, 'Brown Sugar' (geraadpleegd 09-10-2015; URL: https://nl.wikipedia.org/wiki/Brown_Sugar) en Rolling Stone, '100 Greatest Rolling Stones Songs' (geraadpleegd 09-10-2015; URL: http://www.rollingstone.com/music/lists/100-greatest-rolling-stones-songs-20131015/brown-sugar-1971-19691231.

10 Wikipedia, 'White Rabbit (Jefferson Airplane song)' (geraadpleegd 09-10-2015; URL: https://en.wikipedia.org/wiki/White_Rabbit_(Jefferson_Airplane_song)).

11 Wikipedia, 'Cocaine Decisions' (geraadpleegd 09-10-2015; URL: https://en.wikipedia.org/wiki/Cocaine_Decisions).

Reacties (1)

  • Erik

    Erik

    13 september 2017 op 15:15 | #

    Weer een mooi verhaal Richard,
    Ik kan nu nooit meer neutraal naar Peter Gabriel luisteren

    antwoord

Plaats een reactie

U plaatst een reactie als gast U kunt hieronder inloggen