Led Zeppelin - Physical Graffiti

Het minst bekende meesterwerk van Led Zep

Led Zeppelin leerde ik als kleine jongen kennen via de geijkte wegen: de topsongs Whole Lotta Love en Stairway to Heaven die op de radio werden gedraaid, en de albums Led Zeppelin II en Led Zeppelin IV die geleend werden bij de plaatselijke bibliotheek door mijn ouders. Van Physical Graffiti had ik op dat moment nog niet gehoord. Lees meer

Het duurde tot halverwege mijn middelbare schooltijd dat ik mij actief ging verdiepen in de pop/rock van de jaren zestig en zeventig. Ik kreeg de BBC Sessions van Led Zep op mijn verjaardag, en voorzichtig openden de poorten zich. Ik werd langzamerhand bevangen door de genialiteit van de oerrock van Led Zeppelin. Niet veel jaren later had ik één voor één alle albums van Zeppelin op CD aangeschaft. Daar zat op den duur ook Physical Graffiti bij.

Physical Graffiti

Physical Graffiti was zo afwijkend van wat ik kende van Zep dat het me even kostte om dit meesterwerk op waarde te schatten. Het was pas bij tweede beluistering bij mijn buurman van destijds, dat het kwartje viel. De derde track In My Time Of Dying kwam rechtstreeks binnen in mijn hart en ziel. Allejezus, wat een rammer was dat zeg! Het nummer is één grote jamsessie van elf minuten die je volledig naar de strot grijpt. De constante herhaling van de gitaarriffs van Jimmy Page en het pulserende ritme van drummer John Bonham en bassist John Paul Jones had een hypnotiserende uitwerking. Sinds dat moment uit mijn jeugd is In My Time Of Dying mijn favoriete song allertijden.

Albumbespreking

Physical Graffiti is Led Zeppelins zesde album en het eerste dat uitkwam op hun eigen label Swan Song. Het album werd uitgebracht in 1975 en verscheen als dubbelelpee. Vaak wordt van Physical Graffiti gezegd dat het een minder geheel vormt. Zo kon je op bijvoorbeeld Led Zeppelin IV en Houses of the Holy dezelfde invloeden terughoren in elk nummer. Dat is bij Physical Graffiti veel minder het geval. Voor mij persoonlijk maakt het in dit geval niet uit, ik houd juist erg van de diversiteit van het album. Aangezien het een dubbelelpee is zou je op voorhand wel een duidelijk verschil tussen beide platen kunnen verwachten. Dat blijkt ook nu het geval te zijn. De eerste plaat bevat het wat stevigere werk. Zo staat hier de 11 minuten durende, stampende bluesjam In my time of dying op. Feitelijk een bewerking van Blind Willie Johnsons Jesus, Make Up My Dying Bed (1927). Andere stevige nummers van de eerste plaat zijn The Rover, Custard Pie en natuurlijk Kashmir. Maar behalve de scheiding tussen ruig en minder ruig, zijn het vooral losstaande individuele stukjes kunst. Neem bijvoorbeeld Kashmir. Dit nummer bevat overduidelijk Oosterse invloeden, wat zich al laat verklappen door de titel (Kashmir is een regio tussen Pakistan en India). Funk-metal invloeden zijn te horen op Trampled Underfoot. Houses of the Holy is pop, terwijl Down by the Seaside heel duidelijk country-invloeden kent. Op de tweede plaat staan wat rustiger nummers, zoals het wonderschone Ten Years Gone, of In the Light. Hier en daar nog enkele akoestische folky rock 'n' roll nummers als Boogie with Stu en Black Country Woman. Het is deze verscheidenheid, de individuele klasse van de nummers wat Physical Graffiti tot een hoogtepunt uit het oeuvre van Led Zeppeling maakt.

De albumhoes

De albumhoes bevat een foto van twee East Village huizenblokken op 96 en 98 St. Mark's Place in New York. De naam van het album werd ontleend aan een tweedehands kledingwinkel gezeten in de kelder van 96 St. Mark's Place. De foto werd gemaakt door Peter Corriston. De twee gebouwen waren eigenlijk vijf verdiepingen hoog, maar om het passend te krijgen voor een albumhoes moest hij de vierde verdieping verwijderen. Het is echter vooral de combinatie tussen de buitenhoes en het binnenwerk wat Physical Graffiti tot één van de meeste legendarische albumhoezen ooit maakt! Mike Doud was de maker van de binnenhoezen. Hij kreeg voor zijn werk een Grammy nominatie in 1976. Het unieke aan het ontwerp valt pas op als je de twee platen uit de buitenhoes haalt en als je vervolgens ook het inlegvel eruit haalt waarop de songtitels staan. Het gebouw heeft opeens openingen waar de ramen zitten! Het mooie aan de binnenhoezen is dat ze allerlei foto's bevatten op de plekken waar de ramen zitten van het gebouw. En omdat ze zowel aan de voor- als achterkant van elke binnenhoes andere foto's hebben geplaatst, kun je dus naar hartelust variëren. Sterker nog, als je het inlegvel achter de ramen plaatst krijg je de afzonderlijke letters van Physical Graffiti te zien.

In de rock 'n' roll gaan vele mooie anekdotes rond. De vraag is vaak wat er van waar is. Volgens één van die anekdotes had Jimmy Page eens George Harrison uitgenodigd voor een wild dinerfeest in Los Angeles. Jimmy Page, Robert Plant en hun tourmanager Richard Cole gingen vervolgens een verkleedpartijtje doen met geleende kleren van hun groupies. Van de foto's die zijn gemaakt zijn een paar beland op de binnenhoezen van Physical Graffiti. Op de andere foto's staan beroemde gebeurtenissen en mensen afgebeeld, zoals de moordenaar van JFK, Lee Harvey Oswald, astronaut Neil Armstrong, actrice Elizabeth Taylor, koningin Elizabeth I en de komedianten Stan Laurel en Oliver Hardy.

Physical Graffiti

Met Google Streetview kun je ook zien hoe St. Mark's Place 96 en 98 er tegenwoordig bij liggen. Heel duidelijk zijn de ornamenten zichtbaar. Een prachtig huizenblok, de mooiste in de straat.

Receptie en invloeden heden ten dage

Led Zeppelin is tot op de dag van vandaag onverminderd populair. De uitgebreide heruitgavecampagne van alle negen studioalbums die in mei 2014 gestart is, zal daar zeker z'n steentje aan hebben bijgedragen (en van hebben geprofiteerd). De heruitgave van Physical Graffiti lag exact 40 jaar na de oorspronkelijke releasedatum van 20 februari in de winkels. Dat Led Zeppelin ook in Nederland nog altijd populair is bleek wel uit het feit dat deze geremasterde plaat op 8 binnenkwam in de Album Top 100.

Physical Graffiti

In 2003 plaatste het muziektijdschrift Rolling Stone Physical Graffiti op nummer 70 van de "The Rolling Stone 500 Greatest Albums of All Time". Die vermelding zal het ongetwijfeld mede hebben verdiend aan de ontzettend goede verkoopcijfers. Alleen in Amerika behaalde het album al 16 keer platina. Verder is het album opgenomen in Robert Dimery's boek 1001 Albums, waarin de 1001 albums beschreven staan die je minimaal gehoord moet hebben in je leven. Het bekendste nummer van Physical Graffiti is zonder twijfel Kashmir. Dit nummer is de laatste jaren binnengekomen in de Top 2000 van NPO Radio 2. Een bewijs dat Led Zeppelin populair is, en zelfs populairder wordt. Want in de eerste edities van de Top 2000 stonden slechts Stairway to Heaven en Whole Lotta Love.

Nummer met notering(en)
in de NPO Radio 2 Top 2000
'99 '00 '01 '02 '03 '04 '05 '06 '07 '08 '09 '10 '11 '12 '13 '14
Kashmir - - - - - - - - - - - - - 1032 520 167
  • Geef het album jouw waardering:
    5.0/5 rating 1 vote

E-mail

Stuur een e-mail naar de auteur van dit artikel

Plaats een reactie

U plaatst een reactie als gast U kunt hieronder inloggen