Frank Zappa - Sheik Yerbouti

Waanzinnig veelzijdig album uit één van Zappa's beste muzikale periodes na The Mothers

Ik zal het niet onder stoelen of banken schuiven, maar er openlijk voor uitkomen. Ik ben groot bewonderaar van Frank Zappa. Voor diegene die mijn website wat uitgebreider heeft bekeken zal dit niet als een verrassing komen. Het kon dan ook niet uitblijven, of Zappa zou met minstens 1 album genoteerd staan in dit onderdeel "albumklassiekers". Lees meer

Mijn favoriete album zal misschien onder Zappa-fans niet heel erg voor de hand liggen. Die zullen eerder gaan voor zijn debuut Freak Out!, of het anti-hippie album We're Only In It For The Money, of toch misschien het prachtig instrumentale jazzrock juweeltje Hot Rats. Sheik Yerbouti is eerder een ogenschijnlijk commerciële, veilige keuze. Immers, de enige single die ooit een hitlijst haalde (de tipparade), Dancin' Fool, staat op dit album.

Sheik Yerbouti

Mijn eerste kennismaking met werk van Zappa was het greatest hits album Strictly Commercial. Een goede vriend zette dit album ooit op zonder te zeggen wat het was. Om een lang verhaal kort te maken: ik was voorgoed verkocht! Ik kreeg een kopie mee van Strictly Commercial en luisterde hier voortdurend naar. Het was wel typisch dat de grootste hit ooit van Zappa in Nederland, Dancin' Fool ontbrak op de gebrande CD. Die kameraad van mij gaf toen aan dat de speelduur van de CD-R te kort was voor het hele album en hij daarom maar een nummer geskipt had. Wat?! Hoe bestaat het. Enfin, het werd toch tijd voor enkele originele albums van Zappa. Eén van de eerste albums werd Sheik Yerbouti. De keuze werd bepaald doordat Dancin' Fool op de tracklist staat. Dit bleek geen verkeerde keuze. Juist vanwege de variatie op het album, de toegankelijkheid van de nummers, de humor, de 'foute' teksten, en de waanzinnige parodiën was mijn liefde voor dit album geboren. Een liefde die nooit bekoelde, maar steeds verhitter is geworden.

Albumbespreking

Sheik Yerbouti verscheen 3 maart 1979 als dubbelelpee. Het album bevat muziek die werd opgenomen in 1977 en 1978 en was het eerste album dat verscheen op Zappa Records. De titel van het album is een woordspeling. Op de albumhoes zie je Frank Zappa met een Arabische hoofddoek omgeknoopt, afgewerkt met een sierlijke band. De titel wordt uitgesproken zoals de titel van de discohit uit 1976 van KC and the Sunshine Band, Shake Your Booty. De muziek op het album zelf behoort tot het genre pop/rock. Daarbinnen kun je onderscheid maken in de stijlen art rock, prog-rock en komedie rock. De muzikanten die meewerkten aan het album zijn:

Frank Zappa - gitaar, arrangeur, composities, zang, productie, remixing
Adrian Belew - gitaar, zang
Ed Mann - percussie, zang
Terry Bozzio - drums, zang
Napoleon Murphy Brock - zang
Patrick O'Hearn - bas
David Ocker - klarinet
Davey Moire - zang
Randy Thornton - zang
Andre Lewis, Tommy Mars, Peter Wolf - keyboard

Sheik Yerbouti

De eerste track is meteen hilarisch. Het is I Have Been In You. In het artikel Rooie oortjes ben ik hier uitgebreid op ingegaan. In wezen vormt het een parodie op het nummer I'm In You van Peter Frampton. Frank kon zich niet voorstellen dat iemand, die zichzelf erg serieus leek te nemen, met zo'n nummer op de proppen kwam. Dat vroeg om een parodie. En wat voor één! Het is een seksistische, over-de-top track geworden. In het tweede nummer Flakes worden twee grote artiesten geïmiteerd. Dat zijn Bob Dylan en Mick Jagger. Het nummer gaat over beunhazen die in plaats van goed werk te leveren juist broddelwerk leveren, maar er wel adsurde rekeningen voor durven in te dienen. Bob Dylan, perfect nagedaan door gitarist Adrian Belew, beklaagt zich over deze 'flakes'. Een klus dat geklaard zou zijn op vrijdag vergt nog het gehele weekend. En het ergste van alles: ze vragen het dubbele tarief omdat ze moeten werken op zondag. Tussendoor hoor je het voor Dylan zo kenmerkende geluid van een mondharmonica. Om je te bescheuren, zo geestig. En alsof Dylan zo nog niet voldoede te kakken is gezet, vraagt Frank hem tussendoor "wanna buy some mandies, Bob?" Zappa, van wie bekend is dat hij uitgesproken anti-drugs is, zet zo Bob Dylan neer als notoire drugsgebruiker. Mandies staat voor Mandrax, een populaire Britse drugs, waarvan bekend was dat Bob ze zo nu en dan innam. Wat dat aangaat, komt Mick Jagger er aanzienlijk beter van af. Hem hoor je meerdere keren aftellen: 'one, two, three, four". Maar het is onmiskenbaar Jagger die hier geïmiteerd wordt. Maar behalve dat Flakes twee geweldige imitaties bevat, is het een wonderschoon nummer. Een geweldig komische tekst, hilarische imitaties en fantastisch muzikaal samenspel. I'm So Cute, de vierde track op het album, is wederom grappig. Het komt vooral door de tekst die gezongen wordt door drummer Terry Bozzio. Om je een impressie te geven:

Ugly is bad
And bad is wrong
And wrong is sinful
And sin leads to eternal damnation
An' hot burnin' fire
Hot burnin'fire
Hot burnin' fire
Hot burnin' fire
Screams of agony
En dan de zangpartij van Bozzio. Die is expres irritant: beetje schreeuwend, ietwat hoog gezongen. Je krijgt al snel het gevoel dat er een naar mannetje 'bezig' is. En dat is precies wat Zappa beoogde: je moet een klein beetje een hekel krijgen aan dit soort types. Het soort ijdele mensen dat zichzelf erg geweldig vindt en dat neerkijkt op anderen die niet gezegend zijn met een waanzinnig uiterlijk. En toch. Stiekem kun je erg lachen om het nummer. Een komisch sociaal commentaar op de maatschappij. Die van Amerika in het bijzonder.

Sheik Yerbouti

Eén van de meest controversiële nummers van Frank Zappa is Bobby Brown (Goes Down). Het verhaal gaat over een student genaamd Bobby Brown, die seks heeft met de lesbiëne "Freddie". Deze ervaring leidt ertoe dat Bobby zijn eigen seksualiteit in twijfel trekt. Uiteindelijk ondergaat en ervaart hij alles op het gebied van seks wat je je maar kunt voorstellen. Zo wordt hij homoseksueel en raakt hij betrokken bij S&M, allemaal dankzij zijn 'vriend' Freddie. Het nummer was populair in Europa, in Amerika was het ongeschikt voor airplay op de radio. Dat is ook de reden dat het nummer wel verscheen op de Europese versie van de verzamelaar Strictly Commercial, maar niet op de Amerikaanse. Eerlijk gezegd is het nummer een bizarre aaneenschakeling van de meest heftige sekstaboes. Je vraagt je dan af waarom Zappa zo'n nummer schreef. Vaak zit er meer achter dan mensen willen shockeren met platte, ranzige, vunzige teksten. Voor mij is dit een prachtige aanklacht tegen de dubbele Amerikaanse moraal als het gaat om seks. Aan de ene kant wordt er in de seksindustrie jaarlijks een mega-omzet gedraaid. Het kan niet gek genoeg of er wordt bakken met geld aan verdiend. Aan de andere kant is er al snel dat geheven vingertje wanneer er ook maar de geringste verwijzing is naar seks. Al snel is een nummer niet geschikt voor de radio, of worden bepaalde woorden weggepiept. Nou Amerika...als het woord 'fuck' al te heftig is, laat Bobby Brown (Goes Down) dan maar helemaal links liggen.

Het bekendste nummer van Sheik Yerbouti is zonder twijfel Dancin' Fool. Het nummer was één grote aanklacht tegen de disco cultuur die zich op dat moment wereldwijd op haar hoogtepunt bevond. Het nummer maakt vooral het dansaspect belachelijk. Zappa zingt dat hij niet kan dansen. Sterker nog, hij pleegt "social suicide". Maar dit houdt hem niet tegen: "The beat goes on and I'm so wrong." De reden waarom hij zo slecht danst zou te maken hebben met het feit dat zijn ene been korter is dan het andere. Dat is een directe verwijzing naar een ontzettend zwaar ongeluk wat hij heeft gehad tijdens een optreden in het Londense Rainbow Theatre in 1971, toen hij door toedoen van een 'fan' in de orkestbak viel. Na zijn revalidatie was zijn ene been korter geworden. Een mooie verwijzing naar de disco cultuur is het woord "Yowza". Zappa gebruikt dit woord driemaal aan het begin van een tussenstuk in het nummer. Zou het toeval zijn geweest dat dit driemaal was? Zappa verwees hiermee namelijk naar het nummer Dance, Dance, Dance van de discogroep Chic. Nile Rodgers en Bernard Edwards hadden dit woord nieuw leven ingeblazen, nadat het vrijwel voor het laatst gebruikt werd in de roaring twenties. Bandleider Ben Bernie gebruikte dit als zijn standaard uitspraak. Het zou een verbastering zijn van "yes, sir". Gedurende de disco gebruikte Chic het om de mensen op te roepen te (blijven) dansen. Dancin' Fool deed het goed bij het publiek, misschien zelfs wel dankzij de disco beats in het nummer wat het een populaire dansplaat maakte. Dancin' Fool werd genomineerd voor een Grammy in de categorie 'beste mannelijke vocaal', maar won niet.

Het laatste nummer dat ik uitlicht is Jewish Princess. Wederom een nummer dat de nodige controverse opriep. Een joodse prinses zou een stereotiepe joods meisje zijn dat verwaand en bevoorrecht is. Het nummer trok veel aandacht, omdat het een mikpunt werd van de Anti-Diffamatie Liga (ADL). Zappa weigerde zijn excuses te maken. Zijn verweer kwam erop neer dat hij vond dat dit soort meisjes nou eenmaal bestonden, hij daar niet verantwoordelijk voor was, en hij er daarom maar een nummer over had geschreven. De ADL was een machtige joodse lobbygroep. Zij dienden een verzoek in bij de Federale Communicatie Commissie om het nummer geweerd te krijgen van airplay. Dat had hun laatste zorg moeten zijn, want nummers van Zappa kregen zelden tot nooit radiotijd. De actie van de ADL had het tegengestelde effect van wat ze wilden bereiken. Jewish Princess kreeg geweldig veel aandacht omdat de ADL als machtige groep hier aandacht aan besteedde. Zappa schreef later zijn antwoord. Dat werd het nummer Catholic Girls, het nummer waar het latere album Joe's Garage uit 1979 omheen werd gebouwd. Het was zijn manier van zeggen "Fine, they're slutty freaks, too!"

Ik vind Sheik Yerbouti een pareltje. De diversiteit van het album maakt het boeiend. Tsja, de inhoud van de nummers... Je kunt niet bepaald zeggen dat het een conceptalbum is. Verre van. De enige overeenkomst is dat het vaak sociale commentaren zijn van een buitenstaander. Namelijk, die van Frank Zappa. De muziek zelf is ook divers: van pop tot hardrock, van punk tot disco, er is voor elk wat wils.

  • Geef het album jouw waardering:
    4.0/5 rating 1 vote

E-mail

Stuur een e-mail naar de auteur van dit artikel

Plaats een reactie

U plaatst een reactie als gast U kunt hieronder inloggen